Bekende Japanse woorden en namen

samurai

Voor een taal die buiten eigen land weinig wordt gesproken heeft het Japans opvallend veel woorden en namen die overal ter wereld herkend worden als Japans en vaak begrepen. Zo bewijze de verzameling hieronder. Op zijn beurt heeft het Japans veel woorden van het Chinees (Chin.) overgenomen, al is er intussen een aanzienlijk verschil in uitspraak.

Zie ook de inleiding, met gelegenheid tot vragen en opmerkingen.

A

aikidō 合気道 ‘wisse vechtkunst’ • van ai 合い ‘wederkerig’ + ki 気 (Chin.) ‘adem; geest; gemoed’ + 道 (Chin.) ‘weg, wijze’ • vgl. budō, bushidō, dōjō, jūdō, kendō, shintō, shugendō

Akira あきら gangbare roepnaam, vooral van jongens • geduid als o.a. 章 ‘hoofdstuk’, 彬 ‘verfijnd’, 旭 ‘morgenzon’, 明 ‘helder’

akita-inu 秋田犬 ‘wis hondenras’ • van Akita 秋田 ‘streek in noordelijk Midden-Japan’ + inu 犬 ‘hond’ • vgl. shiba-inu

anime アニメ ‘tekenfilm’ • verkorting van animēshon アニメーション, ontlening van Engels animation

B

Bandai バンダイ bedrijfsnaam • verkorting van bandai fueki 万代不易 ‘eeuwig onveranderlijk’

banzai 万歳 (Chin.) ‘eeuwig leven, eeuwige zaligheid’, ook als groet aan de keizer • van ban, nevenvorm van man 万 (Chin.) ‘10.000’ + sai, -zai 歳 (Chin.) ‘jaar’ • vgl. Kikkōman

boke 暈け ‘vaagheid van beeld’ • van bokeru 暈ける ‘vervagen’, langs het Engels ontleend als bokeh

bonsai 盆栽 (Chin.) ‘gepot dwergboompje’ • van bon 盆 (Chin.) ‘pot; schotel’ + sai 栽 (Chin.) ‘kweek’

bonzō 凡僧 (Chin.) ‘gewone boeddhistische geestelijke’ • van bon 凡 (Chin.) ‘gewoon’ + sō, -zō 僧 (Chin.) ‘boeddhistische geestelijke’ • langs o.a. het Portugees ontleend als bons ‘machtig iemand’

budō 武道 ‘Japanse vechtkunsten’ • van bu 武 (Chin.) ‘krijgs-’ + 道 (Chin.) ‘weg, wijze’ • vgl. aikidō, bushidō, dōjō, jūdō, kendō, shintō, shugendō

bushidō 武士道 ‘krijgerszede’ • van bushi 武士 (Chin.) ‘krijger’ + 道 (Chin.) ‘weg, wijze’ • vgl. aikidō, budō, dōjō, jūdō, kendō, shintō, shugendō

D

Daihatsu 大発 bedrijfsnaam • van dai- 大 (Chin.) ‘groot’ (hier als evenwoord van ō 大 ‘groot’ verwijzend naar Ōsaka 大阪 ‘grote heuvel’) + hatsu 発, verkorting van hatsudōki seizō 発動機製造 ‘motorvervaardiging’ • vgl. daimyō

daimyō 大名 ‘edele landheer’ • van dai- 大 (Chin.) ‘groot’ + myō 名 (Chin.) ‘naam, roem’ • vgl. Daihatsu

dan 段 (Chin.) ‘stap, graad’, begrip in de vechtkunsten

dōjō 道場 ‘plek voor (be)oefening’ • van 道 (Chin.) ‘weg, wijze’ + 場 (Chin.) ‘plek, ruimte, veld’ • vgl. aikidō, budō, bushidō, jūdō, kendō, shintō, shugendō

E

emoji 絵文字 ‘kleine afbeelding in berichten’ • van e 絵 (Chin.) ‘afbeelding’ + moji 文字 (Chin.) ‘schriftteken’ • de gelijkenis met emotie is toeval

en 円, 圓 (Chin.) ‘kring; Japanse munt’ • een voorloper is ontleend als yen, vgl. sen

F

Fuji 富士 naam van de bekende vuurberg • verkorting van Fujisan 富士山 (met san 山 (Chin.) ‘berg’)

Fukuoka 福岡 oordnaam, streeknaam • van fuku 福 (Chin.) ‘heil, geluk, voorspoed’ + oka 岡 ‘heuvel’ • vgl. Fukushima

Fukushima 福島 oordnaam, streeknaam • van fuku 福 (Chin.) ‘heil, geluk, voorspoed’+ shima 島 ‘eiland; land langs water; machtsgebied’ • vgl. Fukuoka, Hiroshima, Mishima, Shimano

G

geisha 芸者 (Chin.) ‘hoogopgeleide gastvrouw’ • van gei 芸 (Chin.) ‘vaardigheid, kunde; opvoering’ + -sha 者 (Chin.) ‘-ling(e)’ • vgl. ninja

ginkyō 銀杏 (Chin.) ‘Japanse notenboom’ • van gin 銀 (Chin.) ‘zilver’ + kyō 杏 (Chin.) ‘abrikoos’ • ontleend als ginkgo

go 碁 (Chin.) ‘wis bordspel’ • verkorting van het in Japan meer gebruikelijke igo 囲碁 (met i 囲 (Chin.) ‘omtrek’)

Gojira ゴジラ ‘wis monster dat steden verwoest’ • vermenging van gorira ゴリラ ‘gorilla’ + kujira 鯨 ‘walvis’ • langs het Engels ontleend als Godzilla

H

haiku 俳句 (Chin.) ‘wisse dichtvorm’ • van hai 俳 (Chin.) ‘schouwspeler; schouwspel’ + ku 句 (Chin.) ‘zinsnede; uitdrukking’

hanchō 班長 (Chin.) ‘groepsleider’ • van han 班 (Chin.) ‘ploeg’ + chō 長 (Chin.) ‘leider, hoofd’ • ontleend als Engels honcho

harakiri 腹切り ‘zelfmoord middels buiksnede’ • van hara 腹 ‘buik’ + stam van kiru 切る ‘snijden; kerven’ • vgl. seppuku

hikikomori 引き籠り, 引きこもり ‘terugtrekking uit het openbare leven’

Hiroshima 広島 oordnaam, streeknaam • van hiro 広 ‘wijd’ + shima 島 ‘eiland; land langs water; machtsgebied’ • vgl. Fukushima, Mishima, Shimano

Hitachi 日立 oordnaam en vandaar bedrijfsnaam • van hi 日 ‘zon’ + tachi 立 ‘rijzing’

Hokkaidō 北海道 naam van het tweede grootste eiland van Japan • van hokkai 北海 (Chin.) ‘noordzee’ (van hoku 北 (Chin.) ‘noord’ + kai 海 (Chin.) ‘zee’) +道 (Chin.) ‘weg, wijze; gewest’

Honda 本田 geslachtsnaam en vandaar bedrijfsnaam • van hon 本 (Chin.) ‘bron, oorsprong; oorspronkelijk, voornaamst, hoofd-’ + ta, -da 田 ‘rijstveld’ • vgl. Honshū, Nihon, Nippon, Toyota

Honshū 本州 naam van het grootste eiland van Japan • van hon 本 (Chin.) ‘bron, oorsprong; oorspronkelijk, voornaamst, hoofd-’ + shū 州 (Chin.) ‘staat; gewest’ • vgl. Honda, Kyūshū, Nihon, Nippon

I

ikebana 生け花 ‘bloemschikkunst’ • van ike 生け ‘schik-’ + hana, -bana 花 ‘bloem’

ikigai 生き甲斐 ‘reden om te leven’ • van iki いき ‘leven, het in leven zijn’ + kai, -gai 甲斐 ‘waarde’

Isuzu いすゞ bedrijfsnaam • naar de stroom Isuzu-gawa 五十鈴川, van i- 五十 ‘vijftig’ + suzu 鈴 ‘bel’ + kawa, -gawa 川 ‘stroom, vliet’ • vgl. Suzuki

J

jinrikisha 人力車 ‘voortgetrokken tweewielig voertuig’ • van jin 人 (Chin.) ‘man’ + riki 力 (Chin.) ‘kracht’ + sha 車 (Chin.) ‘wagen’ • langs het Engels ontleend als riksja

jūdō 柔道 ‘wisse vechtkunst’ • van 柔 (Chin.) ‘zacht; kalm’ + 道 (Chin.) ‘weg, wijze’ • vgl. aikidō, budō, bushidō, jūjutsu, kendō, shintō, shugendō

jūjutsu 柔術 ‘wisse vechtkunst’ • van 柔 (Chin.) ‘zacht; kalm’ + jutsu 術 (Chin.) ‘kunst, kunde, vaardigheid’ • vgl. jūdō

K

kabuki 歌舞伎 ‘wisse speelkunst’ • van kabu 歌舞 (Chin.) ‘zang en dans’ + ki 伎 (Chin.) ‘daad; vaardigheid’

kamikaze 神風 ‘goddelijke wind’, eerst de naam van de storm die een Mongoolse krijgsvloot deed zinken, in WO II de benaming van zelfmoordvliegers • van kami 神 ‘godheid’ + kaze 風 ‘wind, bries’ • vgl. Kōbe

karate 唐手, 空手 ‘wisse vechtkunst’ • van kara 唐 ‘China’+ te 手 ‘hand’, later herduid als van kara 空 ‘leegheid, leegte’ + te 手 ‘hand’

karaoke カラオケ ‘wis zingvermaak’ • van kara 空 ‘leegheid, leegte’ + verkorting van ōkesutora オーケストラ, een ontlening van Engels orchestra

katana 刀 ‘enkelsnedig zwaard’ • van kata 片 ‘zijde, helft’

Kawabata 川端 bekende geslachtsnaam • van kawa 川 ‘stroom, vliet’ + hata, -bata 端 ‘rand’ • vgl. Kawasaki

Kawasaki 川崎 oordnaam, geslachtsnaam en vandaar bedrijfsnaam • van kawa 川 ‘stroom, vliet’ + saki 崎 ‘landtong, voorgebergte’ • vgl. Kawabata, Nagasaki

keirin 競輪 ‘wielerwedstrijd’ • van kei 競 (Chin.) ‘wedijver’ + rin 輪 (Chin.) ‘wiel, ring, kring’

kendō 剣道 ‘wisse vechtkunst’ • van ken 剣 (Chin.) ‘zwaard’ + 道 (Chin.) ‘weg, wijze’ • vgl. aikidō, budō, bushidō, dōjō, jūdō, shintō, shugendō

Kikkōman キッコーマン bedrijfsnaam • van kikkō 龜甲 (Chin.) ‘schildpadschild’ + man 万 (Chin.) ‘10.000’ • vgl. banzai

kimono 着物 ‘wis gewaad’ • van ki 着 ‘draag-’ + mono 物 ‘ding’ • vgl. mononoke

kōan 公案 (Chin.) ‘boeddhistisch raadsel’ • van 公 (Chin.) ‘openbaar, ambtelijk’ + an 案 (Chin.) ‘tafel; zaak; voorstel, ontwerp’

Kobayashi 小林 gangbare geslachtsnaam • van ko- 小 ‘klein’ + hayashi, -bayashi 林 ‘bos’

Kōbe 神戸 oordnaam, oorspronkelijk de naam van een heiligdom • van vorm van kami 神 ‘godheid’ + he, -be 戸 ‘deur; huis’ • vgl. kamikaze

koi 鯉 ‘karper’

Kurosawa 黒澤 bekende geslachtsnaam • van kuro 黒 ‘zwart’ + sawa 澤 ‘poel’

Kyōto 京都 (Chin.) oordnaam • van kyō 京 (Chin.) ‘hoofd-, hoofdstad’ + to 都 (Chin.) ‘stad’ • vgl. Tōkyō

Kyūshū 九州 naam van het derde grootste eiland van Japan • van kyū 九 (Chin.) ‘9’ + shū 州 (Chin.) ‘staat; gewest’ • vgl. Honshū

M

manga 漫画 ‘vrije tekening of schildering; strip’ • van man 漫 (Chin.) ‘doelloos’ + ga 画 (Chin.) ‘tekening, schildering, afbeelding’

Masako まさこ roepnaam van meisjes, ook de huidige keizerin • geduid als o.a. 雅子 ‘zwierig kind’

Matsumoto 松本 oordnaam, gangbare geslachtsnaam • van matsu 松 ‘den’ + moto 本 ‘onderste, voet’ • vgl. Yamamoto

Mifune 三船 bekende geslachtsnaam • van mi 三 ‘drie’ + fune 船 ‘schip’ • vgl. Mishima

mikado 御門 ‘Japanse keizer’ • van mi- 御 ‘eerbiedwaardig, van goden e.d.’ + kado 門 ‘poort; geslacht, huis’ • ontleend ter benaming van het belangrijkste stokje in het bekende Europese spel, waarna gebruikt als naam van het spel zelf

Mishima 三島 oordnaam, bekende geslachtsnaam • van mi 三 ‘drie’ + shima 島 ‘eiland; land langs water; machtsgebied’ • vgl. Fukushima, Hiroshima, Mifune, Shimano

Mitsubishi 三菱 bedrijfsnaam • van mitsu, nevenvorm van mi 三 ‘drie’ + hishi, -bishi 菱 ‘waternoot; ruit’

mochi 餅 ‘wis rijstgerecht’

mononoke 物の怪 ‘geest, verschijning’ • van mono 物 ‘ding’ + no の ‘-s’ + ke, nevenvorm van kai 怪 ‘vreemdheid, wonder’ • vgl. kimono

Mori 森 gangbare geslachtsnaam • van mori 森 ‘woud, bos’

Murakami 村上 oordnaam, gangbare geslachtsnaam • van mura 村 ‘dorp’ + kami 上 ‘top’ • vgl. Nakamura

N

Nagano 長野 oordnaam • van naga- 長 ‘lang’ + no 野 ‘veld’ • vgl. Nagasaki, Shimano

Nagasaki 長崎 oordnaam • van naga- 長 ‘lang’ + saki 崎 ‘landtong, voorgebergte’ • vgl. Kawasaki, Nagano

Nagoya 名古屋 oordnaam • mogelijk verwant aan nagoyaka 和やか ‘vredig’, ondanks spelling met na 名 ‘naam’ + go 古 (Chin.) ‘verleden’ + ya 屋 ‘verblijf’

Nakadai 中台, 仲代 bekende geslachtsnaam • van naka 中 ‘midden’ + dai 台 ‘voetstuk, grondslag; tafel; terras’ • vgl. Nakamura

Nakamura 中村 gangbare geslachtsnaam • van naka 中 ‘midden’ + mura 村 ‘dorp’ • vgl. Murakami, Nakadai

Naruhito なるひと roepnaam van jongens, ook de huidige keizer • geduid als o.a. 徳仁 ‘deugd en goedheid’ en 徳人 ‘deugdelijk man’

Nihon, Nippon 日本 ‘Japan’ • verkorting van Nihon-koku, Nippon-koku 日本国, van vorm van nichi 日 (Chin.) ‘zon’ + vorm van hon 本 (Chin.) ‘bron, oorsprong’ + koku 国 (Chin.) ‘land, staat’ • een oude nevenvorm is langs andere talen ontleend als Japan en japon (vanuit Japonse rok), vgl. Honda, Honshū

Nikon ニコン toestelnaam en vandaar bedrijfsnaam • wijziging van Nikkō 日光 (Chin.) ‘zonlicht’, tevens verkorting van Nippon Kōgaku Kōgyō Kabushikigaisha 日本光学工業株式会社 ‘Japans optisch industriebedrijf’

ninja 忍者 ‘schaduwkrijger, spieder’ • van nin 忍 (Chin.) ‘geduld’ + -ja, nevenvorm van -sha 者 (Chin.) ‘-ling(e)’ • vgl. geisha

Nintendō 任天堂 bedrijfsnaam • mogelijk van verkorting van ninkyō 任侠 ‘ridderlijkheid; Japanse maffia’ + verkorting van Tengu 天狗 (naam van een reeks speelkaarten die aanvankelijk door het bedrijf gemaakt werd, naar tengu 天狗 (Chin.) ‘boze geest’) + 堂 (Chin.) ‘tempel, hal’, een woord in meerdere bedrijfsnamen

O

Ōkura オークラ bedrijfsnaam • naar ōkura 大蔵 ‘keizerlijke schatkamer’, van ō- 大 ‘groot’ + kura 蔵 ‘pakhuis’ • vgl. Ōsaka

origami 折り紙 ‘Japanse vouwkunst’ • van ori 折り ‘vouw-’ + kami 紙 ‘papier’

Ōsaka 大阪 oordnaam • van ō- 大 ‘groot’ + saka 阪 ‘heuvel’ • vgl. Daihatsu, Ōkura

P

Pikachū ピカチュウ naam van een denkbeeldige diersoort • van pika ピカ ‘fonkel’ + chū チュウ ‘piep’ • zie Pokémon

Pokémon ポケモン naam van een spelwereld • verkorting van Poketto Monsutā ポケットモンスター, van Engels pocket monster • zie Pikachū

R

ramen ラーメン (Chin.) ‘wis noedelgerecht’

rangaku 蘭学 ‘Nederlandkunde; Westenkunde’ • van ran 蘭, verkorting van oranda 和蘭, オランダ ‘Holland, Nederland’ (ontleend langs het Portugees) + gaku 学 ‘geleerdheid, -kunde’

ryokan 旅館 (Chin.) ‘herberg’ • van ryo 旅 (Chin.) ‘reis, tocht’ + kan 館 (Chin.) ‘onderdak, huis’

S

sake 酒 ‘rijstewijn; drank’

samurai 侍 ‘dienaar, gevolgsman’ • van samurau 侍う ‘dienen’

Sapporo 札幌 oordnaam • uit het Aino

sashimi 刺身 ‘gerecht van dun gesneden, verse, rauwe zeedieren’ • van sashi 刺し ‘steek-’ + mi 身 ‘lijf; vlees, ook van zeedieren’

Sega セガ bedrijfsnaam • verkorting van Engels service games

Seikō セイコー bedrijfsnaam • naar seikō 精巧 (Chin.) ‘fijn werk, uiterste nauwkeurigheid’

seitan セイタン ‘wisse vleesvervanger, gemaakt van eiwitten in koren’ • kennelijk van sei 生 (Chin.) ‘vers, rauw’ + verkorting van tanpaku 蛋白 (Chin.) ‘eiwit’

sen 銭 (Chin.) ‘wisse geldeenheid’ • vgl. en

senpai 先輩 (Chin.) ‘voorganger; meerdere, hogere’ • van sen 先 (Chin.) ‘eerder, vorig’ + pai 輩 (Chin.) ‘levenstijd’ • vgl. sensei

sensei 先生 (Chin.) ‘oudere; geleerde; leermeester’ • van sen 先 (Chin.) ‘eerder, vorig’ + sei 生 (Chin.) ‘leven’ • vgl. senpai

seppuku 切腹 ‘zelfmoord middels buiksnede’ • van stam van setsu 切 (Chin.) ‘snijden’ + fuku 腹 (Chin.) ‘darmen; buik; maag’ • vgl. harakiri

shiba-inu 柴犬 ‘wis hondenras’ • van shiba 柴 ‘kreupelhout’ + inu 犬 ‘hond’ • vgl. akita-inu

Shikoku 四国 naam van het vierde grootste eiland van Japan • van shi 四 (Chin.) ‘4’ + koku 国 (Chin.) ‘land, staat’

Shimano 嶋野, シマノ geslachtsnaam en vandaar bedrijfsnaam • van shima 島 ‘eiland; land langs water; machtsgebied’ + no 野 ‘veld’ • vgl. Fukushima, Hiroshima, Mishima, Nagano

shinkansen 新幹線 ‘hogesnelheidslijn’ • van shin 新 (Chin.) ‘nieuw’ + kansen 幹線 (Chin.) ‘hoofdlijn’

shinobi 忍び ‘sluipend; heimelijk; heimelijkheid’

shintō 神道 naam van het Japanse volksgeloof • van shin 神 (Chin.) ‘godheid; geest; bovenzinnelijke kracht’ + , nevenvorm van 道 (Chin.) ‘weg, wijze’ • vgl. aikidō, budō, bushidō, dōjō, jūdō, kendō, shugendō

shītake 椎茸 ‘wisse eetbare paddestoel’ • van shī 椎 ‘schijnkastanje’ + take 茸 ‘paddestoel’

shōgun 将軍 (Chin.) ‘legerleider’ • van shō 将 (Chin.) ‘aanvoerder, bevelhebber’ + gun 軍 (Chin.) ‘leger, heerschare, strijdkrachten’, verkorting van seii taishōgun 征夷大将軍 ‘hoogste bevelhebber tegen de barbaren’

shōyu 醤油 ‘wisse saus van o.a. gegiste bonen’ • van shō 醤 (Chin.) ‘kneedbaar mengsel’ + yu 油 (Chin.) ‘olie’ • een gewestelijke vorm is ontleend als soja

shugendō 修験道 ‘wisse geestelijkheid van bergkluizenaars’ • van shugen 修験 ‘ascese’ (zelf van shu, nevenvorm van shū 修 (Chin.) ‘leren beheersen’ + gen 験 (Chin.) ‘werkzaamheid’) + 道 (Chin.) ‘weg, wijze’ • vgl. aikidō, budō, bushidō, dōjō, jūdō, kendō, shintō, yamabushi

sōkoban 倉庫番 ‘pakhuisbewaker’, naam van een spel • van sōko 倉庫 (Chin.) ‘pakhuis’ + ban 番 (Chin.) ‘beurt; wacht, bewaker’

Subaru スバル bedrijfsnaam • naar Subaru 昴 ‘Zevengesternte’

sūdoku 数独 ‘wisse puzzel’ • van 数 (Chin.) ‘getal’ + doku 独 (Chin.) ‘alleen’, verkorting van sūji wa dokushin ni kagiru 数字は独身に限る ‘de getallen zijn beperkt tot alleen-zijn’

sukiyaki 鋤焼き ‘wis gerecht’ • ondanks spelling 鋤 ‘spade; ploegschaar’ wel met van het eerste lid van sukimi 剥身 ‘dun gesneden plakje vis of vlees’ + yaki 焼き ‘brading, roostering’ • vgl. teppanyaki, teriyaki

sumō 相撲 ‘Japans worstelen’

sushi 寿司 ‘wis gerecht met gezuurde rijst en vis en groente’ • van su酢 (Chin.) ‘rijstazijn; azijn’

Suzuki 鈴木, スズキ gangbare geslachtsnaam en vandaar bedrijfsnaam • van suzu 鈴 ‘bel’ + ki 木 ‘boom, hout’ • vgl. Isuzu

T

taikun 大君 (Chin.) ‘heer; keizerlijke vorst’ • van tai-, nevenvorm van dai- 大 (Chin.) ‘groot’ + -kun 君 (Chin.) ‘eerbiedwaardige’ • langs het Engels ontleend als tycoon

Tamagotchi たまごっち ‘wis speelgoed’ • vermenging van tamago 卵 ‘ei’ + uotchi ウオッチ, een ontlening van Engels watch

tatami 畳 ‘wisse mat als vloerbedekking’ • van tatamu 畳む ‘opvouwen’

tennō 天皇 (Chin.) ‘keizer bij hemelse machtiging; keizer van Japan’ • van ten 天 (Chin.) ‘hemel’ + ō 皇 (Chin.) ‘keizer’

tenpura 天麩羅 ‘wis gerecht’ • met oneigenlijke spelling een ontlening van Portugees tempero ‘kruiding’ of têmpero ‘vastentijd’

teppanyaki 鉄板焼き ‘brading op een hete plaat’ • van teppan 鉄板 ‘ijzeren plaat’ (van vorm van tetsu 鉄 (Chin.) ‘ijzer’+ ban 板 (Chin.) ‘plank, bord’) + yaki 焼き ‘brading, roostering’ • vgl. sukiyaki, teriyaki

teriyaki 照り焼き ‘brading in sojasaus’ • van teri 照り ‘glans-’ + yaki 焼き ‘brading, roostering’ • vgl. sukiyaki, teppanyaki

tōfu 豆腐 (Chin.) ‘boonwrongel’

Tōkyō 東京 oordnaam • van 東 (Chin.) ‘oost’ + kyō 京 (Chin.) ‘hoofd-, hoofdstad’ • vgl. Kyōto

Tōshiba 東芝 bedrijfsnaam • verkorting van Tōkyō Shibaura Denki 東京芝浦電気 ‘Tōkyō Shibaura Elektriciteit’, met de buurtnaam Shibaura 芝浦, van shiba 芝 ‘gras, turf’ + ura 浦 ‘baai, inham’

Toyota トヨタ bedrijfsnaam • wijziging van de geslachtsnaam Toyoda 豊田 ‘welig’ + ta, -da 田 ‘rijstveld’ • vgl. Honda

tsunami 津波 ‘vloedgolf’ • van tsu 津 ‘haven’ + nami 波 ‘golf’

W

wabi-sabi わび・さび, 侘び・寂び, 侘・寂 ‘(besef van) onvolmaaktheid en vergankelijkheid’ • van wabi わび ‘ingetogen schoonheid, onvolmaakte schoonheid’ + sabi さび ‘schoonheid in ouderdom’

wakuwaku わくわく ‘opwinding’ • ook in de spelnaam Wakuwaku Dōbutsu Rando わくわく動物ランド ‘opwindend dierenland’ (met rando ランド van Engels land), overgenomen als Waku Waku in Nederland

wasabi 山葵 ‘Japanse mierikswortel’

Watanabe 渡辺 gangbare geslachtsnaam • van wata 渡 ‘voorde; veer’ + nabe 辺 ‘buurt, omgeving’

Y

yakuza やくざ, ヤクザ ‘iets waardeloos; Japanse maffia’ • van ya-ku-za 八九三 ‘8-9-3’, de slechtste hand in een wis kaartspel

yamabushi 山伏 ‘bergkluizenaar’ • van yama 山 ‘berg’ + vorm van fuseru 伏せる ‘neerliggen’ • vgl. shugendō

Yamaha 山葉, ヤマハ geslachtsnaam en vandaar bedrijfsnaam • van yama 山 ‘berg’ + ha 葉 ‘blad’

Yamamoto 山本 gangbare geslachtsnaam • van yama 山 ‘berg’ + moto 本 ‘onderste, voet’ • vgl. Matsumoto

Yamato 大和 ‘Japan’, oorspronkelijk de naam van een streek en oord in zuidelijk Midden-Japan, in WO II ook de naam van een belangrijk slagschip • vermoedelijk van yama 山 ‘berg’ + to 戸 ‘deur; huis’, de spelling met 大 ‘groot’ en 和 ‘samenklank; Japan’ is niet op de klank gestoeld

Yokohama 横浜 oordnaam • van yoko 横 ‘zijde’ + hama 浜 ‘strand, kust’

Z

zen 禅 (Chin.) ‘wisse boeddhistische stroming’ • langs het Chinees van Sanskrit/Oudindisch dhyāna ध्यान ‘bezinning’

Verwijzingen

Matsumura, A., Daijirin, derde uitgave (Tōkyō, 2006)

Philippa, M., e.a., Etymologisch Woordenboek van het Nederlands (webuitgave)

Sijs, N. van der, Nederlandse woorden wereldwijd (Den Haag, 2010)

Stadt, P.A. van de, Nichi-Ran jiten (webuitgave)