Skip to content

Ontwikkeling van de Nederlandse klanken uit de Oudgermaanse klanken

C = consonant/medeklinker
V = vocaal/klinker
n = nasalisering van de voorgaande klinker

Niet uitputtend! Er zijn uitzonderingen.

OUDGERMAANS

NEDERLANDS

klank

voorbeelden

klank

voorbeelden

-abj- *abjōn, *habjanan -ebb- eb (< ebbe), hebben
-aCCi-/-aCCj- *þankjanan, *sandjanan -eCCe- denken, zenden
-aCi- *bakiz, *þakinō -eCe- beek (< beke), deken
-aCj- *haljō, *satjanan -eCC- hel (< helle), zetten
-agi- *dwagilaz -ei- dweil
-ahj- *hlahjanan -ach- lachen
-ai- *stainaz, *aiþaz -ee- steen, eed
-aiCi-/-aiCj- *baitilaz, *gaitiz, *haiþjō -eiCe- beitel, geit, heide
-aiw- *aiwō, *snaiwaz -eeuw- eeuw, sneeuw
-ald-/-alþ- *aldaz, *walþuz -oud- oud, woud
-alt- *maltan, *saltan -out- mout, zout
-ard- *bardaz, *harduz -a(a)rd- baard, hard
-arj- *harjaz, *warjanan -eer- heer ‘leger’, weren
-ars- *barsaz -a(a)rs- baars
-au- *raudaz, *hlautaz -oo- rood, loot
-aw- *hrawaz, *tawan -auw-, -ouw- rauw, touw
b- *bardaz, *blēwaz b- baard, blauw
-b- *dūbōn, *gebanan -v- duif (< duive), geven
Cwō- *kwō, *swōtiz, *swōganan -(w)oe- koe, zoet, zwoegen
-ē- *dēdiz, *mēnō -aa- daad, maan
2 *hē2r, *tē2rjanan -ie- hier, tieren
-eCCi- / -eCCj- *meldjaz -iCC- mild
-eCi- *egilaz -eCe- egel
-eCj- *setjanan, *weljō -iCC- zitten, wil (< wille)
-enC- *bendanan -inC- binden
-erd-/-erþ- *werduz, *herþaz -a(a)rd- waard, haard
-ern- *gernō, *kernōn, *kernō, *ernustaz -a(a)rn-, -ern- gaarne, karn, kern, ernst
-ert- *stertaz, *hertōn -a(a)rt- staart, hart
-eu- *leuþan, *deuzan -ie- lied, dier
-euC(C)j- *þeuþjanan -uiC(C)- duiden
-euri-/-eurj- *deuriz, *steurjan -uur- duur, stuur
-ēw- *blēwaz, *hlēwaz -auw- blauw, lauw
-ewa-/-ewō- *knewan -ie- knie
-ewj- *hlewjaz -uw- luw
-eww- *brewwanan, *hrewwanan -ouw- brouwen, rouwen
f- *friþuz, *fuglaz v- vrede, vogel
-ft- *after, *luftuz -cht- achter, lucht
hC- *hrugjaz, *hlautaz C- rug, loot
-hs- *fuhsaz, *wahsanan -ss- vos, wassen ‘groeien’
-ht- *ahtau, *tuhtiz -cht- acht, tocht
-ī- *wīsaz, *rīdanan -ij- wijs, rijden
-iCu-/-iCō *siduz, *skinō -eCe- zede, scheen (< schene)
-īr- *skīriz -ier- schier
-īw- *spīwanan, *hīwjanan -uw- spuwen, huwen
-mb- *kambaz, *dumbaz -mm- kam, dom
-ngw- *sangwaz -ng- zang
-ō- *gōdaz, *grōniz -oe- goed, groen
sk- *skauniz, *skīnanan sch- schoon, schijnen
-sk- *buskan, *waskanan -ss- bos, wassen ‘reinigen’
sV- *sunuz, *siduz zV- zoon, zede
sw- *swartaz, *swerdan zw- zwart, zwaard
-þ- *þurpan, *leuþan -d- dorp, lied
-u- *þurpan, *wulfaz -o- dorp, wolf
-ū- *dūbōn, *hūsan -ui- duif, huis
-uCC(C)i- *guldīnaz, *kunstiz -uCC(C)- gulden, kunst
-uCCu- *luftuz -uCC- lucht
-uCi- *tugilaz, *ubilaz, *brukiz -euCe- teugel, euvel, breuk (< breuke)
-uCj- *hrugjaz, *kunjan -uCC- rug (< rugge), kunne
-uld-/-ulþ- *gulþan -oud- goud
-ult- *bultaz, *hultan -out- bout, hout
-ūr- *būraz, *skūrō -uur- buur, schuur
-urd-/-urþ- *burdan, *wurdan -o(o)rd- bord/boord, woord
-urn- *hurnan, *þurnaz, *kurnan -oorn-/-oren hoorn, doorn, koren
-urt- *wurtwaluz -o(o)rt- wortel
-ūw- *būwanan -ouw- bouwen
-VhV- *slahanan -V(V)- slaan
-z- *aizō, *deuzan -r- eer, dier

Verwijzingen

INL, Middelnederlandsch Woordenboek, webuitgave

INL, Oudnederlands Woordenboek, webuitgave

INL, Woordenboek der Nederlandsche Taal, webuitgave

Köbler, G., Germanisches Wörterbuch, 3. Auflage (2007)

Orel, V., A Handbook of Germanic Etymology (Leiden, 2003)

Philippa, M., e.a., Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, webuitgave

Quak, A. & J.M. van der Horst, Inleiding Oudnederlands (Leuven, 2002)

Ringe, D., From Proto-Indo-European to Proto-Germanic (Oxford, 2006)

Robinson, O. W., Old English and its Closest Relatives (Stanford, 1992)

Schönfeld, M., Historische Grammatica van het Nederlands, 8e druk (Zutphen, 1970)