aalmoes v. 1 gift aan een bedelaar • Oudsaksisch alah ‘tempel, heiligdom’, Nederlands moes ‘brij’, voorheen ‘maaltijd, eten’

bard m. 1 zanger en dichter bij oude volken, voordrager van liederen • ~ Middelnederlands beren ‘dragen’

beest o. 1 dier • ~ bijster ‘wild’

bek m. 1 snavel 2 muil • ~ bak ‘wang’ (in bakkes, bakkebaard)

beurs v. 1 geldbuidel 2 geldelijke ondersteuning 3 handelsgebouw • ~ beuren ‘(geld) innen’, Middelnederlands beren ‘dragen’

bit v. 1 kleinste eenheid van inlichtingen • ~ beet, beetje

boksen ww. 1 vuistvechten • Westvlaams boksen ‘stoten; botsen’

byte → bijt v. 1 eenheid van inlichtingen • ~ beet, beetje

clown → kluin m. 1 grappenmaker • ~ kleunen ‘slaan, kloppen’, miskleun, vgl. (kwink)slag, poets ‘grap’, poetsen ‘slaan, stoten, botsen’

cola → kola v. 1 wisse donkerbruine frisdrank • met kool om de kleur en koolzuur en a ‘(stromend) water’, vgl. Breda, Gouda, ooit stroomnamen

cracker → krekker 1 dun, bros baksel • ~ kraken, vgl. krakeling

dichten ww. 1 woorden schikken • ~ deugen ‘geschikt zijn’, deugd

dichter m. zie dichten

draak m. 1 grote schrikwekkende slangachtige • ~ Oudengels dracu ‘aandoening’, dreccan ‘kwellen’

duivel m. 1 boosaardig wezen, gevallen engel • ~ Oudengels dúfan, Oudnoords dúfa ‘duiken’

film → vilm m. 1 zeer dun laagje 2 stof voor beeldopname 3 spel van beeldopnames • Middelnederlands velm, vilm ‘vlies’

flat → vlet m. 1 gebouw met gestapelde wooneenheden 2 gestapelde wooneenheid • Middelnederlands vlet ‘vloer; woning’, Oudengels flet ‘hetz.’

gas o. 1 stof in luchtvormige toestand • ~ gist

gedicht o. zie dichten

gram o. 1 eenheid van gewicht • ~ Gronings grom ‘bezinksel’, Drents grummegien ‘stofje; klein beetje’

groep v. 1 verzameling • ~ grabbelen

haast v. 1 spoed • ~ haas

hoes v. 1 overtrek ter bescherming • ~ hoed of hoede

kanker m. 1 ziekte van kwaadaardige gezwellen die uitlopen • gewestelijk Duits Kanker ‘spin’, Noors kongro ‘spin’

kans v. 1 mogelijkheid, waarschijnlijkheid 2 gelegenheid • ~ (het) kan, kunnen

kas v. 1 beschuttend omhulsel • ~ kast, kaar

kervel m. 1 wis kruid • Westvlaams kervel ‘inkeping’, i.v.m. het geveerde blad

kist v. 1 dichte bak • ~ kast, kaar

knäckebröd → knekkebrood o. 1 bros Zweeds brood • ~ knakken

kokosnoot → kokelnoot v. 1 wisse bolster met vezelige witte binnenzijde • naar kokelen, oude nevenvorm van kukelen ‘vallen’

les v. 1 onderwijzing • ~ lezen of leren

mail → meel v. 1 zending berichten • ~ (brieven)maal ‘brievenzak, zending brieven’, vgl. Engels mail ‘post’, ouder ‘(brieven)zak’

massa → mas v. 1 hoeveelheid stof 2 groot aantal • ~ meten

materie → mater m. 1 stof, grondstof 2 onderwerp • ~ maat, meten

metaal → mettel o. 1 wisse delfstof • ~ Gotisch maitan ‘houwen’, Duits Meißel ‘beitel’, i.v.m. mijnbouw

meter m. 1 lengtemaat • ~ meten

monster o. 1 gruwel • ~ munten ‘uitspringen’, IJslands mæna ‘torenen’

oase → ouwwaze, waze v. 1 vruchtbare plek in de woestijn • Middelnederlands ouwe ‘aan water gelegen land’, Middelnederlands wase ‘begroeide aarde’

orde v. 1 schikking 2 geregelde toestand 3 groep • ~ arend ‘iets wat in iets anders sluit’, Middelhoogduits urte, ürte ‘gelag, gezelschap’, ouder wel ‘orde’

pas m. 1 stap • ~ Oostfries pasen ‘treden, waden’, Gronings poazen ‘met grote stappen lopen; vast trappen’, pouzeg ‘drassig’

passen ww. zie pas

plaat → vlaat v. zie plat

plat → vlat bn. 1 alleen lengte en breedte hebbend • Oudsaksisch flat, Engels flat

pletten → vletten ww. zie plat

regel m. 1 lijn 2 gewoonte 3 voorschrift • ~ Oudengels regnian ‘ordenen’, Gotisch ragin ‘verordening’

regelen ww. zie regel

ritme → riddem m. 1 afwisselende regelmaat • ~ rijden, rit

rol v. 1 zuilvormig, wentelbaar voorwerp 2 lijst 3 invulling door een speler • ~ rad ‘wiel’ of Zaans rel ‘houten schijfwieltje’

rollen ww. zie rol

ros bn. 1 roodachtig • ~ rood

rubber o. 1 wisse rekbare stof • ~ Middelnederduits rubben ‘wrijven’

ruïne → ruwen v. 1 bouwval • van ruw ‘ruig’, voorheen ook ‘begroeid’

samijt, sameet, sammet → zamd o. 1 fluweel, zachte, glanzende geweven stof • ~ zacht, ouder sáft-, ouder samft-

schaak o. zie schaken

schaken ww. 1 een wis bordspel spelen • Nederlands schaken ‘(een vrouw) ontvoeren’, ouder ‘roven’

schnitzel → snitsel o. 1 dun lapje vlees • Gronings snitjen, Duits schnitzen ‘kerven, (hout)snijden’, ~ snijden

school v. 1 leerhuis • Nederlands school ‘menigte (vissen)’, Oudengels scolu ‘menigte, schare’, eig ‘afdeling, afsnijding’, ~ schil, schelen

schrift o./m. zie schrijven

schrijven ww. 1 op vel neerzetten • ~ schribbelen ‘krabbelen’

scooter → schoeter m. 1 wis voertuig op twee wielen • ~ schetteren, schateren, vgl. brommer

shop → schop m. 1 winkel • Middelnederlands schoppe ‘tentje, kraampje, open schuurtje’

shuttle → schuttel m. 1 pluimballetje 2 vervoermiddel • naar Middelnederlands schut ‘al wat geschoten wordt’

sikkel v. 1 haakvormig snijmes • ~ zeis, zaag

spijt v. 1 berouw • ~ spit

sport v. 1 lichamelijke oefening en spel • Oudhoogduits spurt ‘renbaan’, Gotisch spaurds ‘renbaan’

staat m. 1 toestand 2 algemeen belang 3 gezagslichaam 4 grondgebied • ~ staan

stijl m. 1 wijze van uitdrukken • ~ stijl ‘staander’ i.v.m. gewoonte waarop gesteund wordt

stof v. 1 dat waarvan iets vervaardigd is of kan worden 2 weefsel 3 onderwerp • ~ stof ‘kleine deeltjes’

straat v. 1 verharde weg • ~ straam, strand i.v.m. de vlakheid

taak v. 1 opgenomen of opgelegd werk • ~ Middelnederlands taken ‘nemen, pakken’, takel

tafel v. 1 blad op stelen • ~ Middelnederlands toeven ‘onthalen, van het nodige eten en drinken voorzien’, vgl. groeve naast graf

tasten ww. 1 grijpen, vatten 2 met de hand zoeken • ~ Middelnederlands taken ‘nemen, pakken’, Westvlaams takken ‘aanraken’

thee → tede m., tee 1 bladeren van een wisse heester 2 hieruit bereide drank • ~ teder ‘zacht, mild’

ton v. 1 houten vat 2 wisse geldwaarde 3 gewichtsmaat • ~ touw, tuien i.v.m. verbinding van duigen en hoepels

trachten ww. 1 pogen • ~ trekken ‘naar zich toehalen; gaan’

troep m. 1 menigte, aantal 2 krijgsvolk 3 zooi • ~ (ver)trappen

truck → truk m. trukken 1 vrachtwagen • ~ trekken, nevenvormen trokken, trukken

urn v. 1 aarden kan voor as • ~ Middelnederduits ösele ‘gloeiende as’

vorm v. 1 gedaante • ~ Middelnederlands varwe ‘kleur’, Oudhoogduits farwa ‘kleur; vorm, verschijning’

vormen ww. zie vorm

wijn m. 1 wis druifgewas 2 drank van gegiste druiven • ~ Gronings ween, wene ‘wilg, wilgentak’

zijde v. 1 spinsel van wisse rupsen • ~ zeel ‘touw’