Sanskriet-Germaanse evenknieën

Om

Het Sanskriet (oftewel het Oudindisch) en de Germaanse talen zijn beide vertakkingen van het Indo-Europees en hebben vandaar vele woorden gemeen, zogenaamde evenknieën. In veel gevallen ligt het niet voor de hand, door vernieuwingen, klankverschuivingen en betekenisveranderingen, maar dat ze toch aan elkaar beantwoorden is uit zorgvuldige vergelijking gebleken. Hieronder is een lijst van de meeste van deze evenknieën.

Zie ook het bijgaande stuk, met verwijzingen en gelegenheid voor vragen en opmerkingen.

SANSKRIETGERMAANSGERMAANSE DOCHTERTALEN
abhí*umbiNederlands om
ádhara-*underazNederlands onder ‘beneden, lager dan’
aghá-*aglazGotisch agls ‘schandelijk’
ahám*eka, *ikaOudnoords ek, Nederlands ik
áhar*dagazNederlands dag
ájati*akanąOudnoords aka ‘(aan)drijven’
ájra-*akrazNederlands akker
ákṣa-*ahsōDuits Achse, Nederlands as ‘spil’
ákṣi-*augōNederlands oog
aktú-*unhtwōnOudsaksisch úhta, Nederlands ochtend
ámīti*am(m)ōnąOudnoords ama ‘tergen’
ám(b)la-*amprazMiddelnederlands amper ‘bitter’
ám(b)la-*amprōDuits Ampfer ‘zuring’
áṃhas-*angazazOudnoords angr ‘verdriet’
aṃhú-*anguzNederlands eng
amnás*emnaz, *ebnazNederlands even
áṃsa-*amsazGotisch ams ‘schouder’
ándhas-*andaznazNederlands andoorn ‘wisse bloem’
áṅgúri*ankulaz, *ankilazMiddelnederlands ankel, Nederlands enkel ‘voetgewricht’
ániti*ananąGotisch (us)anan ‘(uit)ademen’
aṅká-*angōOudhoogduits ango ‘scharnier’
antár*underNederlands onder ‘tussen, te midden van’
ántara-*anþerazNederlands ander
ántara-*inþerąOudnoords innr, iðr ‘ingewanden’
ánti*anda-Nederlands ant(woord), ont-
ántya-*andijąNederlands end, eind, einde
áp-*apōnOudnederlands apa ‘rivier’ (in namen)
ápa*abaNederlands af
ápara-*aferazGotisch afar ‘na’
apatarám*afteriNederlands achter
(sam)ará-*erōnOudnoords jara ‘strijd’
ā́ra-*ēlōNederlands aal ‘priem’
ardáyati*artijanąOudnoords erta ‘tarten’
árṇa-*arnijazOudnoords ern ‘levendig’
ā́s-*ōsazOudnoords óss ‘monding’
áśana-*aganąOudnoords agn ‘aas’
aśáni-*ahanō, *agenōGotisch ahana, Oudhoogduits agano ‘kaf’, Zeeuws eine ‘kafnaald’
ási*isiGotisch (þū) is, Middelnederlands (dū) bis ‘(jij) bent’
asmā́n*unsNederlands ons
ásmi*immiGotisch (ik) im, Middelnederlands (ik) bem, Nederlands (ik) ben
aṣṭā́, aṣṭáu*ahtauNederlands acht
ásti*istiDuits ist, Nederlands is
ásura-*ansuzOudnoords áss, Oudnederlands ans ‘godheid’ (in namen)
áśva-*ehwazOudengels eoh, Oudnoords jór ‘paard’
ā́ta-*anþōOudnoords ǫnn ‘portiek’
áti-*aþGotisch aþþan ‘doch’
ātí-*anadzNederlands eend
ātmán-*ēþmō, *ēdmōNederlands adem
átti*etanąNederlands eten
avi-*awizNederlands ooi
āvíṣ-*awizOudhoogduits awi (in awizoraht ‘klaarblijkelijk’)
ayám*izDuits er, Nederlands hij
áyas-*aiząMiddelnederlands eer ‘koper, metaal’
ā́yu-*aiwazNederlands eeuw
badhnā́ti*bindanąNederlands binden
bāhú-*bōguzOudengels bóg ‘schouder, arm, tak’, Nederlands boeg
bandhá-*bandazNederlands band
barhíṣ-*balgizMiddelnederlands balch ‘buik’, Nederlands (blaas)balg
bibhéti*bibēnąNederlands beven, bibberen
bódhati*beudanąNederlands bieden
bṛhánt-*burgundzOudsaksisch burgund ‘hoog’ (in oordnamen)
budhná-*budmōNederlands bodem
bhánati*bannanąNederlands (ver)bannen
bhaṇḍa-*bantōOudnederlands bant (in streeknamen)
bhárati*beranąNederlands (ont)beren, Westvlaams beren, Engels bear ‘dragen’
bhárman-*barmazOudsaksisch barm ‘schoot; boezem’
bhāryá-*bērizNederlands -baar ‘(in staat) te dragen’
bhávati*beuną, *būanąEngels be ‘zijn’, Oudnederlands búan ‘wonen’, Nederlands bouwen
bháyate*bīanąNoors bjå ‘huiveren’
bhrā́tar-*brōþerNederlands broeder, broer
bhṛṣṭí-*burstiz, *burstilazOudengels byrst ‘stekelhaar’, Nederlands borstel
bhṛtí-*burdizEngels birth, Middelnederlands geborde, Nederlands geboorte
bhrū́-*brū, *bru(w)īEngels (eye)brow, bridge, Nederlands brug
bhūrjá-*berkō, *berkijōNederlands berk
cakrá-*hwehlą, *hweuląNederlands wiel
carú-*hwerazOudhoogduits hwer, wer ‘ketel’
catvā́ras*fedwōrGotisch fidwor, Nederlands vier
citrá-*haidrazDuits heiter ‘helder, zonnig’
códati*hut(t)ōnąNoors hotta ‘vlug op en neer gaan’, Zwitsers hutze ‘opspringen’
dadrū-*tetruzEngels tetter ‘huiduitslag’
dadhárṣa*durzanąMiddelnederlands durren, dorren ‘wagen’
dádhāti*dōnąNederlands doen
dákṣiṇa-*tehswōMiddelnederlands tesuwe ‘rechter, niet linker’
damáyati*tamōną, tamjanąDuits zahmen, Nederlands temmen
dánt-*tanþsNederlands tand
darbhá-*turbazNederlands turf
darśáyati*targijanąGotisch (ga)tarhjan ‘tonen, openbaren’
dā́ru-*trewąOudsaksisch trio, Engels tree ‘boom’
dáśa*tehunNederlands tien
dáśati-*tinganąOudengels (ge)tingan ‘drukken, dringen’
degdhi*diganąGotisch digan ‘kneden’
desá-*taigazOudnoords teigr ‘strook land’
devá-*tīwaz, *TīwazOudnoords týr ‘god’, Týr, Oudengels Tíw, Tíg ‘wisse god’
dévar-*taikwerOudhoogduits zeihhur, Oudfries táker ‘zwager’
dídeṣṭi*tīhanąMiddelnederlands tīen, tīgen ‘beschuldigen’, Nederlands (aan)tijgen
dīrghá-*tulguzGotisch tulgus ‘stevig’
dīrná-*turnaz, *turnąOudsaksisch torn ‘boos, verdrietig’, Nederlands toorn ‘woede’
diṣṭi-*tihtizMiddelnederlands ticht ‘beschuldiging, aanklacht’
dógdhi*duganąNederlands deugen
drámati*tremanąMiddelhoogduits tremen ‘wankelen’
dṛṇā́ti-*turnaną, *trinnanąMiddelnederlands tornen, Middelhoogduits trinnen ‘zich afscheiden’
dṛṣṭá-*turhtazOudsaksisch torht ‘stralend, schitterend’
dṛti-*turdizGotisch (ga)taúrþs ‘verwoesting’
drúh-*drugąMiddelnederlands (be)droch
drúhyati*dreuganąNederlands (be)driegen
druma-*trumazOudengels (wyrt)trum ‘wortel(stok)’
duhitár-*duhterNederlands dochter
dū́rvā-*tarwōnNederlands tarwe
duṣ-*tuz-Gotisch tuz-, Oudengels tor-, Oudnoords tor- ‘moeilijk’
dvá*twaiNederlands twee
dvā́rā, dvā́rau*durīz, *durzNederlands deur, Engels door
dvíṣ*twisMiddelnederduits twis ‘tweemaal’
dvisṭḥa-*twistazOudengels twist ‘gevorkte tak’, Nederlands twist ‘tweespalt’
dháyati*dīanąMiddelhoogduits tīan ‘zuigen, de borst krijgen’
-dhiti-*dēdizNederlands daad
dhṛṣṭí-*durstizOudengels dyrst ‘beproeving’
dhṛṣú-*durzuzMiddelhoogduits türre ‘boud’
dhūmá-*daumazNederlands doom ‘damp’
dhuváti*dujanąFries duie ‘licht dorsen’
édha-*aidazOudhoogduits eit ‘vuurstapel’
ejáyati*aikijanąNoors eikja ‘tergen’
gáti-*kwumþizDuits Kunft, Nederlands komst
gáv-*kōzNederlands koe
govṛṣá-*kursōOudnoords kursi, kussi ‘stierkalf’
gṛbhṇā́ti*grup(p)ōnąMiddelnederduits gropen ‘uithollen’
gṛhá-*gardazNederlands gaard
gurú-*kuruzGotisch kaúrus ‘zwaar’
ghorá-*gaurazGotisch gáurs ‘verdroten’
haṃsá-*gansNederlands gans
hánu-*kinnuzNederlands kin
hári-*gelwazWestvlaams geluw, Nederlands geel
háryati*gerēnąNederlands (be)geren
hávate*gaujaną, *gujanąOudnoords geyja ‘blaffen’, Zaans guien ‘huilen, van de wind’
himá-*gimazOudnederlands gim ‘winter’
hrā́date*grētanąOudsaksisch grátan ‘huilen, wenen’
hṛd-*hertōNederlands hart
hyás*gestrazNederlands gister(en)
idám*itEngels it, Nederlands het
īrmá-*armazNederlands arm ‘wisse ledemaat’
ī́ṭṭe*aistēnąGotisch áistan ‘eerbiedigen’
jámbha-*kambazNederlands kam
jānā́ti*kunnanąNederlands kunnen
jáni-, gnā́-*kwenōn, *kunōnOudsaksisch quena ‘echtgenote’, Middelnederlands kone ‘vrouw’
jā́nu-*knewąNederlands knie
jātá-*kundazOudengels -cund ‘geboren’
játu-*kweduzOudhoogduits quiti, kuti ‘hars’, Duits Kitt ‘bindmiddel’
jihvā́-*tungōnNederlands tong
jīvá-*kwikwazNederlands kwik, kwiek
jñātá-*kunþazNederlands kond ‘bekend’
jñātí-*knōdizOudhoogduits knuot ‘aard, afkomst’
jóguve*kewaną, kaujanąIJslands kjá ‘roepen, van vogels’, Oudhoogduits (gi)kewen ‘roepen’
jóṣate*keusanąNederlands kiezen
juhóti*gaujanąDrents geuien ‘stromen’, Nederlands gooien
júṣṭi-*kustizOudengels cyst ‘keuze’, Fries kêst ‘statuut’
kád*hwatNederlands wat
kárhi*hwarNederlands waar
kā́sate*hwōsanąOudengels hwósan ‘hoesten’
katará-*hwaþerazMiddelnederlands weder ‘wie van beide’, Engels whether ‘of’
ketú-*haiduz, *haidizOudnoords heiðr ‘eer’, Nederlands -heid
kí-*hwez, *hwizOudsaksisch hwē, Nederlands wie
kīrtí-*hrōþizOudengels hréð ‘roem’
kóṣa-*hausazOudnoords hauss ‘schedel’
kravíṣ-*hraiwazOudsaksisch hrêo, Nederlands ree, reeu ‘lijk’ (in reeroof, reeuroof)
kṛp-*hrefazNederlands (midden)rif
kṛśá-*hurhazOudnoords horr ‘vermagering’
krūrá-*hrawazNederlands rauw
kṣáyati*dwīanąNoors dvå ‘verminderen, afnemen’
kṣiṇā́ti*dwinōną, *dwīnanąOudnoords dvina, dvena, Nederlands (ver)dwijnen
kṣīrá-*hwajaz, *hujazNederlands wei, hui ‘restvloeistof bij kaasmaken’
kṣóbhate*skeubaną, *skūbanąDuits schieben, Nederlands schuiven
kṣubhnóti*schup(p)ōnąNederlands schoppen
kucáti*huk(k)ōnąDuits hocken ‘hurken’
(ā)kuváte*haujanąOudnoords heyja ‘uitvoeren, houden’
lavi-*lewōnOudnoords ‘zeis’
lelāyáti*rīrēnąGotisch reiran ‘heen en weer bewegen’
loká-*lauhazNederlands loo, lo ‘bos’
mádhu-*meduzNederlands mede ‘honingwijn’
mádhya-*medjazNederlands mid-, midden, middel
madhyamá-*medumazNederlands medem ‘middel-, middelste’ (in Medemblik)
mahá-*mekelazOudsaksisch mikil, Middelnederlands mekel ‘groot’
majján-*mazgazNederlands merg
māṃsá-*mimząGotisch mimz ‘vlees’
maṇí-*manjąOudhoogduits menni ‘halsketting’
manthā́-*mandulazOudnoords mǫndull ‘molenhendel’
manú-*mannzNederlands man
márdati*meltanąEngels melt ‘smelten’
mā́s-*mēnōNederlands maan
mātár-*mōderNederlands moeder
matí-*mundizEngels mind ‘verstand, geest’
mā́ti-*mēþizOudengels mǽð ‘maat’
méhati*mīganąMiddelnederlands mīgen ‘plassen’
méthati*mīþanąNederlands mijden
mīḍhá-*mizdōnMiddelnederlands miede ‘loon; betaling’
mlātá-*meldazNederlands mild
mṛdú-*multrazWestvlaams mouter ‘overrijp’
mṛṣyáte*marzjanąMiddelnederlands merren, marren ‘hinderen; dralen’
mūrdhán-*muldōOudengels molda ‘top van het hoofd’, Middelnederlands moude ‘hersenpan’
mū́ṣ-*mūsNederlands muis
*ne, *niMiddelnederlands ne ‘niet’
nábhas-*nebalazNederlands nevel
nā́bhi-, nábhya-*nabōNederlands naaf
nagná-*nakwadazNederlands naakt
nákt-*nahtsNederlands nacht
nā́man-*namōNederlands naam
nápat-*nefōNederlands neef
naptī́-*neftīNederlands nicht
nā́sā-*nasō, *nusīzDuits Nase, Nederlands neus
násate*nesanąNederlands (ge)nezen
nāthá-*nēþōNederlands (ge)nade
náu-*nōzOudnoords nór ‘schip’
náva*newunDuits neun, Nederlands negen
náva-, návya-*neujazNederlands nieuw
nīḍá-*nistazNederlands nest
nitarā́m*niþerazNederlands neder, neer
nítya-*niþjazGotisch niþjis ‘bloedverwant’
nú, nū́*nuNederlands nu
nudáti*nut(t)ōnąNoors notta, nota ‘drijven, van een paard’
pádyati*fetanąOudnoords feta ‘stappen’, Oudengels fetan ‘vallen’
pā́jas-*fakąNederlands vak
páñca*fimfeDuits fünf, Nederlands vijf
párdate*fertanąMiddelnederlands verten, Engels fart ‘scheten, winden’
parṇá-*farnazNederlands varen ‘wis kruid’
pā́rṣṇi-*fersnōNederlands verzen ‘hiel’
párśāna-*furhzNederlands voor, vore ‘ploeggroef’
paruṣá-*falwazWestvlaams valuw, Nederlands vaal
párut*ferudiMiddelhoogduits vert, Oudnoords í fjǫrð ‘vorig jaar’
pāśáyati*fōgijanąNederlands voegen
páśu-, paśú-*fehuNederlands vee
pā́t*fōtsNederlands voet
páti-*faþizGotisch faþs ‘heer’
pátra-*feþrōNederlands veder, veer
pā́tra-*fōdrąMiddelnederlands voeder ‘wijnvat’
píparti*faranąNederlands varen ‘(over water) gaan’
pitár-*faderNederlands vader
pítṛvya-*fadurwjōMiddelnederlands vedder ‘vaders broeder’
pī́yati*fi(j)ēnąGotisch fi(j)an ‘haten’, Nederlands vijen (in vijand)
plāváyati*flaujanąOudhoogduits flewen ‘afwassen’
prāyaḥ*flaizōGotisch fláiza, Oudnoords fleiri ‘meer, niet minder’
pṛcchā́-*furskōOudhoogduits forsca ‘vraag, onderzoek’
préta-*fraiþijazOudhoogduits frêđi ‘voortvluchtig’
prītá-*frīdazOudnoords fríðr ‘mooi’, Nederlands vrijd (in vrijthof)
priyá-*frijjazNederlands vrij
prī́yate*fri(j)ōnąNederlands vrijen
priyatva-*fri(j)aþwōGotisch fri(j)aþwa ‘liefde’
próthati*freuþanąOudengels (á)fréoðan ‘schuimbekken’
pṛthvī́-*fuldōOudsaksisch folda ‘aarde, grond, wereld’
purā́*furaNederlands voor
pūrṇá-*fullazNederlands vol
purú-*felu, *fuluNederlands veel, Fries folle
rādhnóti*rēdanąNederlands (be)raden
rájas-*rekwazOudnoords røkkr ‘duisternis’
ráṃhate*lingwanąDuits (ge)lingen ‘lukken, slagen’
rándhra-*landijōNederlands lende
raśanā́-*rakkōNederlands rak ‘zeilband’
rátha-*raþąNederlands rad ‘wiel’
rávati*rewanąOudnoords rjá ‘vechten, rukken’
rékṇas-*laihnąNederlands leen
ríṇvati*rinnanąMiddelnederlands rinnen ‘vloeien’
ṛjú-*rakaz, *rakąOudnoords rakr bn. ‘recht’, Nederlands rak ‘recht vaarwater’
rócas-*leuhsaz, leuhsąOudnoords ljóss bn. ‘licht’, ljós o. ‘licht’
róditi*reutanąOudengels réotan ‘luiden’
ródhati*leudanąOudsaksisch liodan ‘groeien’
ṛśya-*algizOudnoords elgr ‘eland’
*saGotisch sa ‘deze, die (man)’, Oudsaksisch se ‘de’
sā́*sōGotisch ‘deze, die (vrouw)’
sácate*sehwanąDuits sehen, Nederlands zien
sādáyati*satjanąNederlands zetten
sákhi-*sagjazOudnoords seggr, Oudengels secg ‘man’
samá-*samaz, *samōOudnoords samr, sami, Oudhoogduits samo ‘zelfde’
sama-*sumazOudsaksisch sum, Engels some ‘ene, een of andere’
sámā-*sumarazNederlands zomer
samanā́-*samanēNederlands (te)zamen, saman
sāmí*sēm(i)-Oudengels sám-, Oudsaksisch sám-, Oudhoogduits sámi- ‘half-’
sána-*senīgaz, *seni-Gotisch sineigs ‘oud’, Oudnederlands sini- (in siniskalk ‘oudste dienaar, hofoudste’)
sanóti-*sananąOudfries sana ‘tegenstreven’, Nederlands zaniken
sánt-*sanþazOudhoogduits sand, Engels sooth ‘waar, echt’
sántya-*samþuzDuits sanft, Nederlands zacht
sanutár-*sundrōNederlands zonder
sápati*safjanąNederlands (be)seffen
saptá*sebunNederlands zeven
sarirá-*saltąNederlands zout
sarpíṣ-*salbōNederlands zalf
ṣáṣ*sehsNederlands zes
sátta-*sessazOudnoords sess ‘zit, zetel’
satyá-*sunjazGotisch sunjis ‘waar, echt’
savá-*sawwąOudhoogduits sou ‘sap’
sáhas-*segazNederlands zege
sī́dati*setjanąNederlands zitten
sī́vyati*siujanąOudhoogduits siuwan, Engels sew ‘naaien’
snā́van-*senuwōNederlands zenuw
snuṣā́-*snuzōDuits Schnur ‘schoondochter’
spṛdh-*spurdizOudhoogduits spurt ‘renbaan’
sphāyātai*spōanąMiddelnederlands spoen ‘nastreven’
sphíj-*spikaz, *spekazNederlands spek
sphirá-*sparazMiddelnederlands spaer ‘spaarzaam’
sphuráti*spurnanąEngels spurn ‘(weg)trappen; afwijzen’
srédhati*slīdanąMiddelnederlands slīden, Engels slide ‘glijden’
stána-*spenōNederlands speen
stánati*stenanąMiddelnederlands stenen ‘kermen’
stár-*sterrōNederlands ster
starī́-*sterōnGotisch staíro ‘onvruchtbare vrouw’, Drents starke ‘onvruchtbare koe’
stignóti*stik(k)ōnąNederlands steken
sthā́man-*stōmōGotisch stōma ‘grondslag’
sthāvará-*stōrazOudnoords stórr, Oudfries stór ‘groot’
sthitá-*stadazOudnoords staðr ‘weerspannig, van paarden’
sthíti-*stadizNederlands stad, stede, stee
ṣṭhīváti*spīwanąNederlands spuwen
su-*su-Oudnoords sú- ‘goed, zeer’ (in súsvǫrt ‘zwarte lijster’)
sūnú-*sunuzNederlands zoon
suváti*sujanąWestvlaams zuien, zuwen ‘aanhitsen’, Gronings zuien ‘schommelen’
svá-*swe-Gotisch swi-, swē-, Oudnoords své- ‘zelf’
svādú-*swōtuzNederlands zoet
svánati*swinsōnąOudengels swinsian ‘aangenaam geluid maken’
svāpáyati*swabjanąOudengels swebban ‘doen slapen’
svápiti*sufaną, *swefanąOudnoords sofa, Oudengels swefan ‘slapen’
svápna-*swefnazOudsaksisch sweƀan ‘slaap’
svàr-*sō(w)elGotisch sauil, Oudnoords sól, Oudengels sól ‘zon’
svárati*swurrōnąMiddelnederduits surren ‘zoemen’
svásar-*swesterDuits Schwester, Nederlands zuster, zus
svéda-*swaitąNederlands zweet
svídyati*switjanąDutis schwitzen ‘zweten’
śā́khā-*hōhōGotisch hōha ‘ploeg’
śáma-*hamalazOudhoogduits hamal ‘verminkt’
śāmulyà-*hamōOudsaksisch hamo ‘omhulling’, Nederlands haam (in lichaam)
śámyā-*hamōNederlands haam ‘halsjuk’
śáṅkate*hanhaną, *hangēnąMiddelnederlands hāen, hangen, Nederlands hangen
śaṅkú-*hanhuzOudnoords hár ‘dol, roeipen’
śárdha-*herdōMiddelnederlands herde ‘kudde’
śárman-*helmazNederlands helm
śáru-*heruzOudsaksisch heru ‘zwaard’
śā́sti*hazjanąGotisch hazjan ‘loven’
śaśá-*hasō, *hazōNederlands haas, Engels hare
śatá-*hundą, *hundaradąNederlands hond ‘landmaat van 100 roeden’, honderd
śatápati-*hundafaþizGotisch hundafaþs ‘leider van 100 man’
śéva-*hīwōMiddelnederlands huwe ‘huisgenoot, gezinslid’
śíras-*hersō, *herzōNederlands hersenen, Oudnoords hjarni
śíśira-*hihelōnOudnoords héla ‘rijp, bevroren dauw’
śmáśru-*smahrjazOudengels smǽras mv. ‘lippen’
śrāmyáti*hermijanąMiddelnederlands hermen ‘rusten’
śṛṅga-*hurnąNederlands hoorn
śrómata-*hleumundazMiddelnederlands lūmont, Duits Leumund ‘reputatie’
śróṣati*hlusēnąOudhoogduits hlosen, losen ‘luisteren’
śróṇi-*hlaunizOudnoords hlaunn ‘bil’
śrótra-*hleuþrąOudengels hléoðor ‘gehoor; geluid’
śrúṣti-*hlustizOudsaksisch hlust ‘oor, gehoor’
śúpti-*skuftazNederlands schoft ‘schouder van (groot) dier’
śván-*hundazNederlands hond
śvaśrū́-*swegruzDuits Schwieger, Middelnederlands sweger ‘schoonmoeder’
śváśura-*swehrazDuits Schwäher, Middelnederlands sweer ‘schoonvader’
śvāśurá-*swēgurazNederlands zwager
śváyati*hujanąDrents huien ‘dijen, uitzetten’
śvítna-*hwītaz, *hwittazEngels white, Nederlands wit
śyāvá-*hēwjazOudengels háwi, hǽwi ‘blauw, paars, grijs’
tala-*þeląOudnoords þel ‘grond, bodem’
tát*þatNederlands dat
takra-*þinhląOudnoords þél ‘wrongel, gestremde melk’
támas-, támisra-*þemestrazNederlands deemster, duister, Duits finster
tamrá-*þemrazOudhoogduits demar ‘avondschemer’
taṃsáyati*þansijanąNederlands deinzen
(ā́)tānayati*þanjanąOudnoords þenja, Middelnederlands denen ‘rekken’
tanú-*þunnuzNederlands dun
tarṣáyati*þarzijanąOudnoords þerra, Middelnederlands derren ‘doen drogen’
tátra*þaþrōOudnoords þaðra ‘daar’
tittirá-*þedurazOudnoords þiðurr ‘auerhoen’
tráyas*þrīzNederlands drie
tṛṇa-*þurnazNederlands doorn
tṛptá-*þurftazGotisch þaúrfts ‘noodzakelijk’
tṛpti-*þurftizOudnoords þurft ‘behoefte’, Nederlands (nood)druft
tṛpyati*þurfanąDuits dürfen ‘mogen’
tṛṣú-*þurzuzNederlands dor
tṛṣyati*þurzijanąGotisch þaúrsjan ‘dorstig zijn’
tsárati*stelanąNederlands stelen
tuṣyati*þusidazNoors tyst ‘stil’
tvám*þūEngels thou, Duits du
tvárate, turáti*þweranąOudhoogduits dweran ‘roeren’
ubhá-*baiGotisch bái, Nederlands bei(de)
úd*ūt, *uzGotisch ūt, us, Oudnoords út, úr, ór, Nederlands uit
udrá-*utrazNederlands otter
ū́dhar*ūdrazNederlands uier
ukṣán-*uhsōDuits Ochse, Nederlands os
úkṣati*wahsanąDuits wachsen, Nederlands wassen ‘groeien’
ūná-*wanazMiddelnederlands wan ‘gebrekkig’, Nederlands wan-
úpa*ubaGotisch uf ‘onder’
upamá-*ufumōGotisch aúhuma ‘hoger’
upári*uberiDuits über, Nederlands over
ūrdhvá-*ardugazOudnoords ǫrðugr ‘steil’
ū́rṇā-*wullōNederlands wol
usrā́-*AustrōnEngels Easter, Duits Ostern ‘Pasen’
uvé*waiNederlands wee
váhati*weganąNederlands (be)wegen
vājáyati*wakjanąNederlands wekken
vanóti, vánate*winnanąNederlands winnen
vā́r-*warazOudengels wær ‘zee’
varáyati*waljanąOudsaksisch wellian ‘kiezen’
vártate*werþanąDuits werden, Nederlands worden
vartáyati*wardijanąOudengels (á)wierdan ‘schaden’
vasantá-*wasraz, *wazrazOudfries wars, wérs, Oudnoords vár ‘lente’
vāsáyati*wazjanąEngels wear ‘dragen, aanhebben’
vásati*wesanąNederlands wezen
vástra-*westrōMiddelhoogduits wester ‘(doop)gewaad’
vā́ta-*windazNederlands wind
vā́ti*wēanąNederlands waaien
vayám*wīzDuits wir, Nederlands wij
véda*waite, *witanąNederlands (hij/zij) weet, weten
vedáyati*waitijanąOudfries wêta ‘beweren’
vépati*wīfanąFries wiuwe ‘zwaaien, wenken’
vepáyati*waibijanąMiddelnederlands weiven, Nederlands wuiven, weifelen
véti*wīanąIJslands vía ‘azen’
vidyā́-*witjąNederlands wit ‘verstand’
vidhávā-*widuwōnNederlands weduwe
vijáte*wīkwanąNederlands wijken
vīrá-*wiraz, *werazOudnoords verr, Westvlaams weer ‘man’, Nederlands weer(wolf)
vitarám*wiþraGotisch wiþra ‘tegen, tegemoet’, Nederlands weder, weer ‘terug, opnieuw’
vittá-*wissazNederlands (ge)wis ‘zeker’
vívakti*wahwanąOudhoogduits (gi)wahan ‘noemen’, Nederlands (ge)wagen ‘spreken’
vrájati*wrekanąOudnoords reka ‘achtervolgen’, Nederlands wreken
vrā́ta-*wrēþuzOudengels wrǽð ‘kudde; schare’
vṛka-*wulfazNederlands wolf
vṛkī́-*wulgīOudnoords ylgr ‘wolvin’
yamá-*jumijazOudnoords Ymir
yásati*jesanąOudhoogduits jesen ‘gisten’
yógya-*jaukizOudnoords eykr ‘trekdier’
yugá-*jukąNederlands juk
yuvaśá-*jungazNederlands jong
yūyám*jūz, *jīzGotisch jūs, Nederlands gij, jij
Beeld
De heilige lettergreep Om ondersteboven door Mila Jacob Stetser. Enige rechten voorbehouden.