Reizigers van verre

Elders in de peilloze ruimte van het heelal, getooid met zijn talloze werelden, moet leven van hoog verstand zijn. Of tieren zelfs. En toch zien we er geen tekenen van. Het is ijselijk stil aan de kimme van ons kunnen. Dit raadsel is de welbekende Fermiparadox—in goed oud Nederlands de wonderspreuk van Fermi. Eén mogelijkheid weegt zwaar: ze hebben ons allang gevonden.

Betwisting
Wij zijn alleen. De afstanden zijn te groot. We kijken en luisteren niet goed. Iedere beschaving vernietigt zichzelf voortijdig, zoals wij nu dreigen te doen. Ze willen niets van ons weten. Enzovoort. Er zijn in de loop der jaren genoeg antwoorden gegeven op de vraag van de Italiaans-Amerikaanse wildkundige Enrico Fermi waarom er geen bewijs van schrandere buitenaardse wezens is ondanks de hoge waarschijnlijkheid dat ze bestaan, ergens.

De meeste van die antwoorden zijn op de uitersten der mogelijkheid te vinden. Hoe groot is de kans dat alleen op Aarde vergevorderd leven bestaat, laat staan leven op zich? Er zijn letterlijk ontelbare sterren in ons heelal, en in onze Melkweg moet er minstens één bol in een baan om elke ster zijn, gemiddeld genomen. Ook als maar een klein deel daarvan ontvankelijk voor leven is, volgens voorzichtige inschattingen, weten wij ons te midden van duizelingwekkend veel werelden die bewoners kunnen hebben.

De stelling dat de grote afstanden niet binnen redelijke tijd te overbruggen zijn kan niet overtuigen. Ja, niets kan sneller reizen dan het licht en met zulke vaart zou het voor ons alsnog ruim vier jaar vergen om zelfs maar de eerste andere ster dan de zon te bereiken. Maar binnen een spanne van vele duizenden jaren kan een ruimtevarende beschaving zichzelf dan wel verkenningstoestellen aanzienlijk verspreiden in alle richtingen.

Met een miljoen jaar voorsprong—geen gewaagde gedachte in dit veertien miljard jaar oude heelal—kan er nog veel en veel verder getogen worden en is bovendien rekening te houden met tuigkundige vorderingen die voor ons onvoorstelbaar zijn en afstanden volstrekt onbelangrijk maken. Zo kunnen we niet eens met redelijk vertrouwen uitsluiten dat onze werkelijkheid een afspeling is, een waarbij men wellicht achter de schermen kan treden met de juiste kunstgreep, om vervolgens te verschijnen waar (of wanneer) men wil.

Zijn er elders wezens van hoog verstand, dan is de kans groot dat tenminste sommige van hen al geruime tijd veel verder gevorderd zijn dan wij, wellicht verder dan wij durven te dromen. En in dat geval is het de vraag of tot op heden onze roerige blauwgroene bol met al diens levenstekenen wel aan hun aandacht ontsnapt kan zijn. En als ze ons allang gevonden hebben is Fermi’s wonderspreuk nog niet opgelost. Want waarom zien we hen dan niet?

Verwachting
Wijdverbreid is de aanname dat het klaarblijkelijk zou zijn als buitenaardse wezens op Aarde aanwezig waren, dat gebeurlijke bezoekers zich duidelijk kenbaar zouden maken door bijvoorbeeld op het gras van het Witte Huis te landen voor een plechtige bejegening. En omgekeerd, zolang zulks uitblijft is het voor veel mensen onwaarschijnlijk dat we hier aanzienlijk gezelschap van tussen de sterren in ons midden hebben.

Anderen zeggen: een heus staatsbezoek hoeven we niet te verwachten, maar zou er inmiddels niet onbetwist bewijs moeten zijn tussen de ontelbare beelden die elke dag genomen worden, op de grond, te lucht en in de banen om de Aarde? We hebben hooguit een boel onduidelijke, wazige of korrelige kiekjes. Er is gewoon geen hard bewijs.

De inmiddels vele duizenden—zo niet honderdduizenden—die over de hele wereld zweren dat ze onmiskenbaar een zonderling toestel hebben gezien of zelfs met de inzittenden in aanraking zijn gekomen moeten zich allemaal vergist hebben of liegen, ongeacht hoezeer hun getuigenissen elkaar staven. Zonder goede beelden, toestellen, brokstukken of lichamen kan het allemaal weggewuifd worden. En overheden zouden of kunnen niets geheimhouden.

Bijstelling
Deze afwijzende gedachtegang rammelt aan alle kanten. Bij voorbaat zijn vergevorderde wezens niet te rekenen als lijdzame onderzoeksonderwerpen. Ze zijn niet als weerverschijnselen, roofvogels of steenlagen en hebben dus ook geen voorspelbare eigenschappen of gedragingen. Het is dan niet zozeer een vraag voor de wetenschap als wel een geval van inlichtingenvergaring omtrent een of meer wezensvreemde mogendheden die hier werkzaam kunnen zijn.

We hebben geen aannames te maken over wat dergelijke bezoekers wel of niet zouden doen. Als ze hier zijn hebben we maar te raden naar hun beweegredenen, belangen en handelswijzen. Het kan maar zo hun bedoeling zijn dat hun aanwezigheid betrekkelijk onopgemerkt blijft en niet bewezen wordt, voorlopig of ooit. Zij die hierin het hardste bewijs eisen eer ze tot echte aandacht bereid zijn zullen het allemaal als laatste doorhebben.

Ondertussen heeft het woord van de vele getuigen wel degelijk gewicht. Vaak zijn dit geoefende waarnemers en/of mensen die met hun ongelofelijke melding weinig te winnen en veel te verliezen hebben. Uitgelachen worden in je eigen omgeving is één ding, je baan verliezen of bevordering mislopen omdat je ongeschikt wordt bevonden is een ander.

Daarnaast zijn er genoeg waarachtige klokkenluiders en andere bevestigde ingewijden die erop zinspelen of ronduit zeggen dat (kleine groepen in) overheden, met name in de Verenigde Staten, wel degelijk beschikken over harde bewijzen dat onze wereldbol al een tijdje, misschien al heel lang zelfs, gedeeld wordt met heimelijke Anderen.

Verdieping
De mensheid is oud, leven hier op zich nog vele malen ouder. Dat de Aarde bewoonbaar is of zelfs bewoond wordt zal reeds een eeuwigheid van verre duidelijk zijn voor gevorderde wezens die opletten. Daarvoor hoeven ze niet af te stemmen op uitzendingen. Met een nauwe blik door de juiste lens valt er genoeg te leren van het licht dat van een andere wereld komt. Dat is de wijze waarop wijzelf verwachten binnen afzienbare tijd leven elders te ontdekken.

Dus als hier reeds buitenaardse wezens steels aanwezig zijn—en met die mogelijkheid moet dus bij voorbaat ernstig rekening gehouden worden—is er geen dwingende reden om aan te nemen dat ze pas net aangekomen zijn, ergens in de vorige eeuw. Integendeel, binnen een dusdanig groot tijdsbestek met levenstekenen van hier is de kans groter dat ze al veel verder in het verleden naar de Aarde zijn gekomen.

En als dat zo is beginnen er zeer ongemakkelijke vragen te rijzen. Wat doen ze hier? Hebben ze onze geschiedenis of zelfs ontwikkeling gestuurd? Zo ja, hoe dan? Zouden ze dat gedaan kunnen hebben op een wijze die geen of weinig sporen achterlaat? Die laatste vraag lijkt het gemakkelijkst te beantwoorden: voor wezens met een onmetelijke voorsprong zal dat niet al te lastig zijn. Zijn wij dan zonder het te beseffen al die tijd het speelgoed van een ander verstand geweest?

Besluit
Een paradox of wonderspreuk is een schijnbare tegenstrijdigheid. Fermi wees erop dat de hoge waarschijnlijkheid van schrander leven buiten de Aarde niet te rijmen is met de afwezigheid van tekenen daarvan. Een eenvoudige doch ongemakkelijke oplossing is dat ze hier allang zijn en domweg tersluiks te werk gaan. Daarvoor zijn al genoeg aanwijzingen, alleen geen hard bewijs. Misleiding en heimelijkheid zijn ons in elk geval niet vreemd, en zelfs vrij eenvoudige levensvormen kunnen anderen bedonderen en ontgaan.

Hun redenen om hier te komen zijn onbekend en kunnen ons verstand te boven gaan, maar gebrek aan openheid is meestal geen goed teken. En dat brengt ons bij een ander reeds bedacht antwoord op Fermi’s wonderspreuk: iedere buitenaardse beschaving die nog niet ten onder is gegaan heeft geleerd haar bestaan en wereld verborgen te houden, om maar geen bezoek van de verkeerde wezens te krijgen. Voor ons is het dan misschien al te laat…

3 gedachtes over “Reizigers van verre

  1. De recent vrijgegeven documenten van de Amerikaanse overheid geven wel te denken: er is zeker iets dat wij in ieder geval niet kunnen verklaren. Of het buitenaards is, is een tweede. Niettemin heb ik er moeite mee dat er een grote doofpot is en met name de Amerikanen al van alles zouden weten: de grootte van die doofpot is dusdanig dat ik me slecht kan voorstellen dat alle betrokkenen hun mond zouden houden en geen enkele informatie gelekt wordt.
    Overigens, inzake de Fermi paradox en “iedere buitenaardse beschaving die nog niet ten onder is gegaan heeft geleerd haar bestaan en wereld verborgen te houden”: het grote kosmische filter in die context is de aanname dat intelligente beschavingen op zeker moment allemaal ten onder gaan. Dit gaat niet zo zeer uit van het verborgen blijven om niet vernietigd te worden door een andere beschaving, maar meer over het zorgen dat de beschaving niet door eigen toedoen ten onder gaat.
    Ik ben nieuw op Taaldacht, blijkbaar gaan niet alle artikelen over taal? 🙂

    1. Als we de verschijnselen op zich beoordelen zou ik ook niet gelijk van een buitenaardse oorsprong uitgaan. Er zijn meerdere mogelijkheden, die ik overigens heb behandeld in een stuk waar het bovenstaande min of meer een vervolg op is.

      Het wordt vaak gezegd dat de overheid niets stil kan houden, maar het lukte de Amerikanen bijvoorbeeld met het Manhattanproject. Weliswaar ging het om een veel kortere tijd, maar er werkten toch ruim honderdduizend mensen aan. Ze wisten ook dertig jaar lang het bestaan van het National Reconnaissance Office (de dienst voor satellieten ter bespieding e.d.) geheim te houden. Dat bleek na de onthulling zelfs de grootste begroting van alle inlichtingendiensten te hebben.

      In dat tweede geval werd/wordt bijna alles met aannemers gedaan, zodat een verzoek tot openbaarheid onder de Freedom of Information Act destijds geen zin had. Dezelfde kunstgreep halen ze naar verluidt uit met geborgen toestellen van onbekende herkomst. Alles is bij bedrijven ondergebracht in zogenaamde waived unacknowledged special access programs. De mate van geheimhouding die ze daarmee kunnen handhaven is krankzinnig. Te meer, bij zo’n opzet worden verschillende onderzoeksgroepen gescheiden van elkaar gehouden (zodat ze zelfs niet eens van elkaar afweten) en heeft bijna niemand de volle kennis over het onderwerp.

      Wie bij dergelijke geheimhouding “ingelezen” is en uit de school klapt kan op levenslange gevangenisstraf rekenen. Voor andere getuigen zijn evengoed mogelijkheden om tot zwijgen te dwingen. Zo werkte het ook met de ontwikkeling van kernwapens.

      Niettemin is er in de loop der jaren genoeg gelekt langs allerhande wegen—zoveel ingewijden e.d. Er is gewoon weinig aandacht aan besteed of zelfs eens niet op gelet, want het was geen achtenswaardig onderwerp. Die toestand is nu eindelijk opengebroken, dankzij onder meer Luis Elizondo, wiens toegang tot (en overzicht van) vertrouwelijke zaken in het Pentagon tot de hoogste behoort. Die man gaat met zijn uitspraken zo ver als zijn kan zonder in de bak te belanden en heeft nog net niet toegegeven dat de overheid geborgen toestellen in bezit heeft. (Anderen wel, overigens.) Maar hij krijgt wat hij wil: er komen waarschijnlijk hoorzittingen en mensen zullen onder ede moeten getuigen.

      Verder, je noemt het “het grote kosmische filter”. Inderdaad, daar verwijs ik kort naar onder het eerste kopje. Het is mij evenwel een weinig overtuigend antwoord op dit raadsel, moet ik bekennen. Er hoeft er maar één te overleven. Verdere verspreiding is dan onafwendbaar en gaat vervolgens gemakkelijk de hele Melkweg door.

      “Ik ben nieuw op Taaldacht, blijkbaar gaan niet alle artikelen over taal?”

      Welkom! Het voorleggen of afstoffen van een woord, in dit geval wonderspreuk voor paradox, is altijd een goed voorwendsel om een zijweg in te slaan. Maar meestal gaat het hier echt vol over taal, met name de herkomst van woorden.

  2. “iedere buitenaardse beschaving die nog niet ten onder is gegaan heeft geleerd haar bestaan en wereld verborgen te houden, om maar geen bezoek van de verkeerde wezens te krijgen.”

    Een zeer angstaanjagende gedachte.

    Wederom een genoegen om te lezen!

Laat een reactie achter op Olivier van Renswoude Reactie annuleren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.