In de bodem langs de Muur van Hadrianus zijn meer dan zestig wijstenen gevonden, lang geleden opgericht voor goden, met een naam die alleen vanuit het Germaans te begrijpen is en vermoedelijk meegebracht was door manschappen uit de Lage Landen.
Behalve een oude toren op een bult bewaart het Gelderse dorp Puiflijk nog een andere merkwaardigheid: zijn naam. Daar kunnen we twee kanten mee op, waarvan de ene ons leiden kan naar de dagen van het Romeinse wegennet.
Veel van de oudste oordnamen van Nederland zijn te vinden in de Betuwe, waar sinds lang de klei tot weiden dient en men woont en kweekt op de oeverwallen. Van deze namen is Hien te ontraadselen aan de hand van verre verwanten.
In delen van het Avondland bestond vanouds de voorstelling van de zonnedochter—de bruid of zuster van de hemelse tweeling. Men kent haar in Letland nog steeds, als Saules meita, en ze is ook te vermoeden in de Griekse schoonheid Helénē.
De omvochten vorstin Helénē, om haar schoonheid vermaard, heette net als andere Griekse vrouwen en godinnen leukṓlenos ‘blankarmig, witarmig’ in de Iliás en de Odússeia. Het is een samenstelling van een bijzonder slag, met verwanten in onze eigen taal.
Heden bekend onder de weinig gewortelde naam moerasspirea, dit inheemse kruid is in veelvoud gevonden in zeer oude graven in Nederland en elders in het Avondland, heeft meerdere gunstige eigenschappen en heette om een daarvan ooit medezoet.
Wie Nederlandse ruinstaven op het scherm wil toveren, en daar is goede reden toe, hoeft heden een stuk minder moeite te doen. De nijvere taalveredelaar C.J. Righart heeft voor ons allen een bijzonder toetsenbord beschikbaar gesteld.
Dit jaar blijkt de korenbloem het meest geliefde inheemse kruid in de gemeente Groningen. Dat geeft reden om eens goed te kijken naar een bijzondere, oude benaming in Nederduitse streken voor deze blauwe schoonheid: tremse.
Een grote verschuiving is gaande. Het kruis wankelt en wedijvert met wereldse droombeelden, en van de halve maan vordert het vaandel. Uit noodzaak en verlangen kies ik voor iets anders: de ontwikkeling van een nieuwe geestelijkheid uit oude wortels.
Kennelijk bij toeval of onbewuste voorkeur beginnen woorden voor vervallen gebouwen e.d. dikwijls met een k, getuige Nederlands krot, gewestelijk knip en Fries klint. Hier heden vestigen we onze aandacht op een vierde: Drents en Gronings kwint.
Tekenend als zen voor het land van de rijzende zon in het verre oosten is, de oorsprong van woord en zaak ligt er ten westen van. Het woord is afkomstig van een Indo-Europese wortel, vermoedelijk een die ook in onze taal rijkelijk aanwezig is. Lees verder “Japans zen en zijn Nederlandse verwanten”