Die belewitte elven
In Middelnederlandse geschriften is het geheimzinnige woord belewitte te vinden. Ik zou het zelfs een kleinood noemen. De betekenis van het woord is flink veranderd in de loop der eeuwen. In de oudste vermeldingen betekende het nog zoiets als ‘goede geest’; later veranderde dat in ‘toverheks’. Het woord bestaat nog in enkele hedendaagse streektalen in de verbasterde vorm beeldwit, met de minder spannende betekenis ‘slaapwandelaar’. … Lees verder Die belewitte elven
IJzer in uw woorden
Wanneer Josey Wales, in de film The Outlaw Josey Wales, met Comanche-opperhoofd Ten Bears onderhandelt over vrede, zegt Ten Bears: It’s sad that governments are chiefed by the double tongues. There is iron in your words of death for all Comanche to see, and so there is iron in your words of life. No signed paper can hold the iron. It must come from men. The … Lees verder IJzer in uw woorden
Bright Star
Onlangs is de film Bright Star uitgekomen op DVD. Deze gaat over de relatie tussen de Engelse dichter John Keats en zijn buurmeisje Fanny Brawne. De film is niet zonder gebreken, maar is alleen al vanwege de mooie beelden en muziek zeer de moeite waard. En hoewel de film niet zozeer gaat over de ontwikkeling van John Keats als dichter, komen er uiteraard wel de … Lees verder Bright Star
O lief Nederlands
J.R.R. Tolkien, toch wel mijn grote voorbeeld, was hoogst gevoelig voor de klanken van een taal. Hij bedacht zijn Elventalen zó dat ze voor hem de opperste welluidendheid bezaten, maar ook dat de klank enigszins overeenkwam met datgene wat het woord moest aanduiden. In een van zijn brieven, waarvan later een heleboel zijn verzameld en uitgegeven, schreef hij: “It has been always with me: the … Lees verder O lief Nederlands
Orewoet
In het Vroegmiddelnederlands en het Middelnederlands, en dan vooral uit de pen van de 13e eeuwse dichteres en mystica Hadewijch, is het geheimzinnige woord orewoet te vinden. Het betekent zoiets als ‘gloed, hitte, vurigheid, drift; geestelijke gloed; ecstase’. Het tweede lid is duidelijk hetzelfde als Middelnederlands woet ‘waanzin, razernij; hartstocht, drift; smart, weemoed; in mystieke geschriften, vurige onrust, brandende begeerte’. Hiervan is ons een latere vormvariant overgeleverd, namelijk woede … Lees verder Orewoet
Het denkende wezen
In het Etymologisch Woordenboek van het Nederlands (EWN) staat iets geks. Bij het lemma man is te lezen dat het teruggaat op de Proto-Indo-Europese (pie.) stam *mon-. Tot zover niet gek. Maar dan staat er: De wortel pie. *mon- wordt door sommigen beschouwd als ablautvorm van de wortel *men- ‘denken, geestelijk opgewekt zijn’, zie manen ‘herinneren aan’. Man zou in deze zienswijze betekenen ‘het denkende wezen’, een abstractie … Lees verder Het denkende wezen
Grove
De Engelsen noemen het een grove: een klein bos (of zelfs maar een groep bomen) met weinig tot geen ondergroei. Ik vind het vaak een prachtig gezicht, vooral als er tussen de bomen mals, groen gras groeit, of mos. Voor zover ik weet heeft het Nederlands er geen woord voor. Ja, er is de boomgaard (in samengetrokken vorm ook: bongerd), maar dat is te duidelijk … Lees verder Grove
Taaldacht 