Sluw en machtig, dit dier leefde al toen de wereld nog jong was. Hij broedde op schatten en sprak in raadsels. Grote schaduwen wierp zijn slag over akkers en weiden en wouden, en over bergen en stromen. Lind werd hij ooit genoemd, net als de slang, naar zijn buigzame lijf. Worm was de naam die hij met kleiner gedierte deelde, want zij waren beide kronkelend … Lees verder De verschrikkelijke
Sommige leenwoorden hadden net zo goed erfwoorden kunnen zijn. Sommige woorden lijken zo inheems, zo in overeenstemming met de klanken en beklemtoning van de ‘gewone’ taal, dat weinig mensen zouden raden dat ze ooit ontleend zijn. Muur en straat zijn goeie voorbeelden hiervan; ze komen uit het Latijn, van mūrus ‘stenen muur, gemetselde wand’ en (via) strāta ‘geplaveide (weg)’. Dergelijke leenwoorden zijn dan ook niet … Lees verder Leenwoorden verheemduid
Alweer een tijd geleden was er een lezersverzoek om evenwoorden te bedenken voor werkwoorden die op -eren eindigen. Terwijl ik hiermee bezig was merkte ik dat dergelijke werkwoorden meestal worden vergezeld door een zelfstandig naamwoord (en vaak ook een bijvoeglijk naamwoord) van dezelfde stam. Zo staat naast combineren ook combinatie en naast informeren ook informatie. Wie voor zo’n werkwoord een evenwoord wil verzinnen doet er … Lees verder Werkgroep -eren
Het woord tekst is langs het Frans en ook rechtstreeks ontleend aan Latijn textus ‘tekst, verhandeling’. Textus betekende oorspronkelijk ‘stijl of structuur van een werk’ en is een afleiding bij texere ‘weven, vlechten; timmeren’. Het is in de verte verwant aan Grieks tékhnē ‘kunst, vaardigheid’ (vanwaar techniek), Nederlands dissel ‘soort bijl’ en mogelijk ook das ‘marterachtig dier’. De meeste Europese talen hebben net als het … Lees verder Tekst
Met veie dacht ik enkele dagen geleden een erenaam voor de maand oktober ontdekt te hebben. Maar zoals waarde lezer Dauwvoeter opmerkte zou aansluiting bij woorden als brons en brecht ‘stralend’ voor zo een erenaam ook niet gek zijn. “Het is immers een maand die naar het donker gaat, maar juist ook zo’n nadruk legt op het licht en uitbundigheid van kleur.” Aldus Dauwvoeter. Inderdaad. … Lees verder In bronk
Machine en robot: twee woorden die in betekenis nauw verwant zijn. Welke evenwoorden zijn ervoor te bedenken? Machine Volgens het Etymologisch Woordenboek van het Nederlands (EWN) gaat machine via het Frans en het Latijn terug op Dorisch-Grieks māchanā́ ‘middel, werktuig’, van verder onbekende oorsprong. Een dialectale variant van dat woord is de bron van woorden als mechaniek en mechanisch. De meeste Europese talen hebben hun … Lees verder Machine en robot
Staarn je vijanden! Dat hoorde ik onlangs iemand zeggen. Ik wist niet helemaal wat er met staarnen bedoeld werd, maar later werd me uitgelegd dat het zo veel betekent als ‘onder ogen zien, het gezicht toekeren, confronteren’. Het staat in elk geval niet in enig woordenboek dat ik heb en mijn bron wist mij de herkomst ook niet te vertellen. Niettemin meen ik het woord … Lees verder Staarnen
Het begin van de herfst is in mijn ogen tevens het mooiste deel van de herfst. De bossen, die in de lente en de zomer zo zalig groen in het land staan, verkleuren juist in een tijd van kruipende kou naar een warm beeld van geel, rood en bruin. Daarom vind ik het jammer dat we opgescheept zitten met de hoogst ondichterlijke maandnaam oktober, letterlijk … Lees verder Veie
Een van de dingen die de oude, heidense Germanen van de Romeinen overnamen was de zevendaagse week. De dagen in de week kregen weliswaar Germaanse namen, maar naar voorbeeld van de Romeinse namen. Zo hebben diēs Sōlis ‘dag van Zon’ en diēs Lūnae ‘dag van Maan’ begrijpelijkerwijs geleid tot zondag en maandag. In het geval van diēs Sāturnī ‘dag van Saturnus’ is de Romeinse godennaam … Lees verder Van goden en dagen
Long they laboured in the regions of Eä, which are vast beyond the thought of Elves and Men, until in the time appointed was made Arda, the Kingdom of Earth. Aldus J.R.R. Tolkien in de Valaquenta (‘het verhaal van de Machten’), een van de delen van de Silmarillion. Die zin behelst twee van mijn meest geliefde Engelse woorden: vast en beyond. Het zijn meteen ook … Lees verder Vast beyond the thought…
Het is aan de vroege kant, maar de eerste eikels zijn inmiddels al van hun eik gevallen. De eikeltijd is begonnen. Meer dan nu was dit vroeger een heuglijk feit voor boer en varken, want varkens kregen dan mast te eten, oftewel voer in de vorm van eikels en beukennoten. Voor ‘eikeltijd’ bestond vroeger ook een ander woord. Wie de tijd neemt in het Oudnederlands … Lees verder Sigil
Taaldacht 