Tag: Beowulf

Herkomst

Smid

De smid zal vanouds met verwondering en zelfs enige argwaan zijn aanschouwd. Wat voor een bijzondere en raadselachtige krachten vergt het wel niet om in de heetste haard een goed zwaard uit stukken metaal te hameren? Wat is dit voor een scheppingskracht? In Germaanse legenden waren smeden dan ook vaak niet mensen, maar elven of dwergen. Wijdvermaard was Wieland – hem werd menig beroemd en kostbaar zwaard toegeschreven en hij werd ook wel als elf beschouwd. Volgens de Oudnoordse overlevering wrocht hij Gram (‘toorn’), het zwaard waarmee de held Sigurðr uiteindelijk de draak Fáfnir velde. Wielands werk is ook het heergewaad van de koene Béowulf in het gelijknamige Oudengelse heldendicht.

Lees verder “Smid”

Olivier van Renswoude4 reacties
Dichtkunst, Herkomst, Hernieuwd

Over het wilde haf

Overvloedig in zeemansspraak is onze taal. Veel uitdrukkingen die men daags en onbewust gebruikt stammen uit de beste tijd van zeilen en masten en golven. Hoe kan het dan dat onze taal maar anderhalf woord voor ‘zee’ kent? Er is zee en er is meer, welk zijn oude deelbetekenis ‘zee’ thans nagenoeg heeft verloren. Er is uiteraard nog oceaan, maar dat is, hoe mooi een woord het ook mag zijn, niet eigen. En er zijn nog verbindingen als het ruime sop, die flink aan dichterlijkheid hebben ingeboet, voor zover ze die ooit bezaten. Soms wordt de zee nog wel het blauw genoemd, maar zo’n benaming zal altijd een afgeleide blijven.

Lees verder “Over het wilde haf”

Olivier van Renswoude82 reacties
Algemeen

Leer en doem van de Dertiende Ezige

Vergeleken met de Oudengelse en de Oudnoordse overlevering is de Oudfriese overlevering maar bescheiden. De meeste teksten betreffen rechtspraak, en daar schittert het Oudfries in, maar de weinige verhalen en verhandelingen die het uiteindelijk hebben gered verbleken in kunstigheid bij die van de Oudengelse en Oudnoordse overlevering. Er is geen Oudfriese tegenhanger van Béowulf, geen tegenhanger van de Völuspá of van de Heliand; er is hoe dan ook geen Oudfries werk in stafrijm, de oude Germaanse dichtvorm, of enig waar heldendicht.

Maar in de Oudfriese overlevering zijn wel nagalmen te vinden van aloude Germaanse tijden, onder andere in de vorm van zeldzame woorden, weergaven van rechtsgang, en aanwijzingen naar een verloren mythologie.

Lees verder “Leer en doem van de Dertiende Ezige”

Olivier van Renswoude1 reactie
Algemeen, Herkomst

Dacht aan het diepe

Hwílum híe gehéton     æt hærg-trafum
wíg-weorþunga     wordum bædon,
þæt him gást-bona     géoce gefremede
wið þéod-þréaum.     Swylc wæs þǽw hyra,
hǽþenra hyht;     helle gemundon
in mód-sefan,     Metod híe ne cúþon,
dǽda Dēmend,     ne wiston híe Drihten God…

Bij wijlen boden zij    in gewijde huizen
eer aan afgoden,     uitten in woorden,
dat hen de zieldoder     hulp zou brengen
tegen het zeer des volks.     Zulks was hun gebruik,
hoop der heidenen;     hel bewaarden zij
in diep gemoed.     De Maker kenden zij niet,
de Dadenrechter,     ze wisten niet van Here God…

(Uit Beowulf, regels 175-81; eigen vertaling.)

Lees verder “Dacht aan het diepe”

Olivier van Renswoude3 reacties
Algemeen, Herkomst

Oer

Van alle voorvoegsels straalt oer- de meeste kracht uit, voelt oer- het meest onafhankelijk, alsof het een woord op zichzelf had kunnen zijn. Moet het dan een zelfstandig naamwoord of een bijvoeglijk naamwoord voorstellen, of ontstijgt het dergelijk onderscheid en zouden wij het liefst een welgemeend “oooeeerrr!” uit diepe borst voort rommelen, als ware het de opperste eenwording van woord en daad, een krachtige vanzelfsprekendheid, een oerroep als er ooit een was?

Lees verder “Oer”

Olivier van Renswoude5 reacties
Herkomst

Mathom

So, though there was still some store of weapons in the Shire, these were used mostly as trophies, hanging above hearths or on walls, or gathered into the museum at Michel Delving. The Mathom-house it was called; for anything that Hobbits had no immediate use for, but were unwilling to throw away, they called a mathom. Their dwellings were apt to become rather crowded with mathoms, and many of the presents that passed from hand to hand were of that sort.

(Uit “Concerning Hobbits” in The Lord of the Rings.)

Lees verder “Mathom”

Olivier van Renswoude2 reacties
Algemeen, Dichtkunst

Dichterlijke woorden

Enige tijd geleden gaf ik te kennen hoe belangrijk ik het vind dat een taal rijk is aan evenwoorden, oftewel synoniemen. Uiteraard betekenen twee evenwoorden zelden helemaal hetzelfde, in de zin dat ieder woord in betekenis een eigen schakering heeft, hoe fijn ook. De klank van het woord –alsook diens aanblik– is daarbij nooit zonder invloed. Maar het is ook juist in die schakering van betekenis … Lees verder Dichterlijke woorden

Olivier van Renswoude5 reacties
Algemeen, Dichtkunst, Werkwijze

Het evenwoord

Het vinden van de juiste woorden is vaak een uitdaging. Des te meer in de dichtkunst. Als deze woorden dan ook nog moeten rijmen, dan leidt dit vaak tot een verslagen dichter die opgeeft of zich aan gekunsteldheden overgeeft. Bij het ‘gewone’ rijmen, het eindrijm, kan dit dan ook pijnlijk zichtbaar zijn. Veel woorden hebben nu eenmaal een zeer beperkt aantal rijmwoorden. Maar bij het … Lees verder Het evenwoord

Olivier van Renswoude1 reactie
Dichtkunst

Stafrijm

De hedendaagse, nieuwerwetse dichtkunst, met haar nadruk op vrije vorm, is grotendeels een reactie op het als kunstmatig, dwingend en herhalend ervaren rijmdicht van vroeger. De nieuwerwetse dichtkunst is weliswaar buigzamer door haar gebrek aan regels, ritme en maat, maar is daardoor vaak niet meer van proza te onderscheiden. Bovendien daagt het rijmdicht de dichter juist uit tot zorgvuldiger gebruik van woorden. Volgens oudere begrippen … Lees verder Stafrijm

Olivier van Renswoude6 reacties
Algemeen, Herkomst

Grendel

Iedereen die ook maar enige belangstelling heeft voor het diepere verleden achter onze taal en cultuur doet er goed aan bij onze overzeese westerburen te kijken, naar het Oudengelse heldendicht Beowulf. Het is niet alleen een schitterend werk in stafrijm, maar ook een boeiende weergave van een cultuur die tussen het oude Germaanse heidendom en het nieuwe Christendom inzit. Het eerste deel van het verhaal … Lees verder Grendel

Olivier van Renswoude2 reacties
Algemeen, Herkomst

Forth Gróningas!

Mijn stad Groningen is gesticht door Saksen. De Saksen waren een Germaans stammenverbond. Of eigenlijk: de Saksen begonnen als een kleine stam, ergens in Noord-Duitsland, en onderwierpen en lijfden door de jaren heen allerlei andere Germaanse buurstammen in, totdat uiteindelijk geheel Noordoost-Nederland en Noord-Duitsland als Saksisch gebied konden worden beschouwd. Een groot aantal Saksen is in de vijfde eeuw na Christus ook naar de Britse … Lees verder Forth Gróningas!

Olivier van Renswoude15 reacties