Wie heeft schuld, en wie niet? Sinds mensenheugenis zijn er rechters om deze vraag te beantwoorden. Van hen wordt oordeel verwacht. De letterlijke, oorspronkelijke betekenis van oordeel is ‘dat wat is uitgedeeld’. De rechters van weleer deelden hun vonnis uit, hun doem in de oude zin van het woord. Maar altijd zijn er zaken en geschillen geweest waarbij een rechter geen uitkomst kon bieden. Zo … Lees verder Het oordeel
Het is aan de vroege kant, maar de eerste eikels zijn inmiddels al van hun eik gevallen. De eikeltijd is begonnen. Meer dan nu was dit vroeger een heuglijk feit voor boer en varken, want varkens kregen dan mast te eten, oftewel voer in de vorm van eikels en beukennoten. Voor ‘eikeltijd’ bestond vroeger ook een ander woord. Wie de tijd neemt in het Oudnederlands … Lees verder Sigil
Nederland is een land vol venen, broeken en moeren. Noemen de Engelsen de Fransen “frogs” omdat die kikkers plegen te eten, vroeger noemden ze ons Nederlanders “frogs” omdat we als kikkers in een zompig landje leven. Maar een zompig land heeft niet minder mooie planten. De wilg, die bij uitstek in waterige gebieden en aan oevers groeit, is dan ook een oude vertrouwde in Nederland. … Lees verder De wilg
Afgelopen dinsdag heb ik de film Inception in de bioscoop gezien. Hierin volgen we Cobb, gespeeld door Leonardo DiCaprio, die voor zijn brood inbreekt in andermans dromen voor waardevolle informatie. Hij wordt bijgestaan door een ploeg zeer bekwame mensen die ieder een belangrijke en specifieke rol vervullen. Inception is inmiddels al door vele critici en kijkers als een meesterwerk ontvangen, en ik was er zelf … Lees verder De droom
Wij leren allen op school hoe de rol van de koning de afgelopen eeuwen is veranderd. Waar de koning tegenwoordig in hoofdzaak een zinnebeeld is, betrokken bij plechtigheden en vieringen, was hij vroeger een echt heerser. Maar de geschiedenisboeken gaan doorgaans niet zo heel ver terug. Koningen hebben bijvoorbeeld niet altijd koningen geheten. Er zijn nog twee andere, oudere namen. Om te beginnen kijken we … Lees verder Van dieden naar druchten tot aan koning
Als wij tegenwoordig een nomen agentis bij een werkwoord willen maken, oftewel een woord waarmee een uitvoerende persoon of zaak wordt aangeduid, dan plakken we -er of (diens variant) -aar achter de stam van het werkwoord. Zo krijgen wij bijvoorbeeld krijger bij krijgen en wandelaar bij wandelen. Dit achtervoegsel heeft het Nederlands ontleend aan het Latijn. Het is een welbruikbaar achtervoegsel. Maar welke achtervoegsels kon … Lees verder De uitvoerende
Tijdens het bestuderen van het Oudsaksisch, de voorouderlijke taal van de Nedersaksische dialecten van Noord-Duitsland en Noordoost-Nederland (zoals het Gronings), kwam ik het mooie en lieflijke woord fîfoldara tegen. Het betekent ‘vlinder’, en het klínkt ook als een vlinder. En ik moet aan Vivaldi denken. In de zustertalen bestond en bestaat het ook: Oudhoogduits fifaltra (Duits Feifalter), Oudengels fîfealde en Oudnoords fîfrildi. In het Middelnederlands … Lees verder Fîfoldara
Voor onze lidmaat de hand hebben in oudere tijden veel meer woorden bestaan dan nu. Wat de hand betreft is onze taal er armer op geworden. Dit is een onrecht, want de hand is toch een bijzonder belangrijke lidmaat, die ons mensen onderscheidt van de dieren. Om dit onrecht te rechten bied ik u hieronder een lijst aan met Oudgermaanse benamingen voor de hand, alsook … Lees verder De hand
Het Fries vind ik een bijzondere taal. Uit sommige monden klinkt het wat mij betreft zeikerig en te nasaal, maar uit andere monden kan het zeer welluidend klinken; rauw en sierlijk, een aangename combinatie. Een van mijn lievelingswoorden in het Fries is tsjoender ‘tovenaar’. Het woord komt mij duister en geheimzinnig voor, heeft een boeiende herkomst, en is in klank en vorm ook kenmerkend Fries. … Lees verder Tsjoender
De stomme e woekert in het Nederlands. Waar buigingsuitgangen vroeger meestal een volle, ronde klinker hadden, is nu nagenoeg overal een stomme e te vinden. Ik heb eerder al laten merken dat ik deze ontwikkeling best jammer vind. Des te mooier vind ik de zeldzame gevallen waar de volle, ronde klinker van vroeger is behouden. Een goed voorbeeld hiervan is het woord vijand. Dit is … Lees verder Die stomme e gevee
Zoals ik onlangs schreef raakte J.R.R. Tolkien bij het bedenken van namen en woorden in zijn zelfbedachte talen bezield door namen en woorden (en klanken) uit echte Europese talen. Hoe kan het ook anders? In dit stuk zou ik graag twee zwaarden en hun namen met elkaar willen vergelijken. De gelijkenis is niet volkomen, maar treffend genoeg. Het ene zwaard is uit het Midden-Aarde van … Lees verder Zwaarden van Midden-Aarde
Taaldacht 