Brand
Zoals te verwachten is van een krijgshaftig volk hadden de oude Germanen meerdere woorden voor ‘zwaard’. Voorname voorbeelden zijn *heruz, vanwaar Oudsaksisch heru- (in samenstellingen), Oudengels heoru, Oudnoords hjörr en Gotisch haírus, het oorspronkelijk uit een andere taal afkomstige woord *mēkjaz, vanwaar Oudsaksisch māki, Oudengels mǽce, Oudnoords mækir en Gotisch meki, en uiteraard *swerdam, vanwaar Nederlands zwaard, Duits Schwert en Engels sword. Een ander woord voor … Lees verder Brand
In bronk
Met veie dacht ik enkele dagen geleden een erenaam voor de maand oktober ontdekt te hebben. Maar zoals waarde lezer Dauwvoeter opmerkte zou aansluiting bij woorden als brons en brecht ‘stralend’ voor zo een erenaam ook niet gek zijn. “Het is immers een maand die naar het donker gaat, maar juist ook zo’n nadruk legt op het licht en uitbundigheid van kleur.” Aldus Dauwvoeter. Inderdaad. … Lees verder In bronk
Machine en robot
Machine en robot: twee woorden die in betekenis nauw verwant zijn. Welke evenwoorden zijn ervoor te bedenken? Machine Volgens het Etymologisch Woordenboek van het Nederlands (EWN) gaat machine via het Frans en het Latijn terug op Dorisch-Grieks māchanā́ ‘middel, werktuig’, van verder onbekende oorsprong. Een dialectale variant van dat woord is de bron van woorden als mechaniek en mechanisch. De meeste Europese talen hebben hun … Lees verder Machine en robot
De Borries
In het oude Groningen werden verhalen verteld van een grote, lompe, zwarte, helse spookhond, met ogen gloeiend als kolen en groot als theekoppen, die op en om de wierden doolde. Men noemde deze de Borries. Een dergelijke zwarte spookhond komt over de hele wereld in verhalen voor; soms is het een betrekkelijk goedaardig wezen, maar meestal is het een gevreesde verschijning. Zo is er in … Lees verder De Borries
Staarnen
Staarn je vijanden! Dat hoorde ik onlangs iemand zeggen. Ik wist niet helemaal wat er met staarnen bedoeld werd, maar later werd me uitgelegd dat het zo veel betekent als ‘onder ogen zien, het gezicht toekeren, confronteren’. Het staat in elk geval niet in enig woordenboek dat ik heb en mijn bron wist mij de herkomst ook niet te vertellen. Niettemin meen ik het woord … Lees verder Staarnen
Veie
Het begin van de herfst is in mijn ogen tevens het mooiste deel van de herfst. De bossen, die in de lente en de zomer zo zalig groen in het land staan, verkleuren juist in een tijd van kruipende kou naar een warm beeld van geel, rood en bruin. Daarom vind ik het jammer dat we opgescheept zitten met de hoogst ondichterlijke maandnaam oktober, letterlijk … Lees verder Veie
Herfst
Zegel is alweer bijna om en herfst is begonnen. Bladeren kleuren en vallen van hun bomen en winter zal volgen. Het woord herfst slaat eigenlijk op de tijd van het plukken, op de oogsttijd. Het komt net als Duits Herbst, Engels harvest en Fries hjerst van Oudgermaans *harbistaz (Zweeds höst en Noors høst komen van de variant *harbustaz) en is in de verte verwant aan … Lees verder Herfst
Was Zwaaf de zwaze naam van de Germaan?
Menig geleerde heeft al het hoofd gebroken over de herkomst van de naam Germanen. Het lijkt er op dat deze naam nooit met zekerheid zal worden geduid. Maar een verkenning van de mogelijke duidingen is op zichzelf al een boeiende onderneming. In zijn bekende werk de Germania schrijft de Romeinse geschiedschrijver Publius Cornelius Tacitus: (2. 3) But the term ‘Germania’, they say, is modern and … Lees verder Was Zwaaf de zwaze naam van de Germaan?
Bijzondere Groningse woorden
Na een bescheiden lijst van bijzondere Friese woorden heb ik nu ook een van bijzondere Groningse woorden. Ik zal ongetwijfeld de beide lijsten in de loop der tijd nog aanvullen, maar vooralsnog ben ik wel tevreden. Ik spreek jammer genoeg niet echt Gronings, maar mijn wortelen liggen hier wel en ik loof de taal. Lees verder Bijzondere Groningse woorden
Bijzondere Friese woorden
In een vlaag van woordenliefhebberij heb ik mij de afgelopen dagen verdiept in de Friese woordenschat. De uitkomst is een lijst van Friese woorden die ik om een of meerdere redenen bijzonder acht. Het is niet bedoeld als een naslagwerk, maar als een kennismaking. De lijst is hier te vinden en ook onder ‘Lijsten’ hierboven in het hoofdmenu. Bij deze lijst leg ik ook uit … Lees verder Bijzondere Friese woorden
U toevertrouwd
Al jaren koester ik een woord dat maar weinigen kennen. Het is eigenlijk al eeuwen en eeuwen niet meer in gebruik, maar er zijn nog wel twee Nederlandse plaatsnamen waarin men het woord duidelijk kan herkennen. Als men het kent tenminste. Ik had het eigenlijk zo veel mogelijk voor mijzelf willen houden, maar ik mag u dit talige kleinood eigenlijk niet onthouden. De aard van … Lees verder U toevertrouwd
Taaldacht 