In het oude Groningen werden verhalen verteld van een grote, lompe, zwarte, helse spookhond, met ogen gloeiend als kolen en groot als theekoppen, die op en om de wierden doolde. Men noemde deze de Borries. Een dergelijke zwarte spookhond komt over de hele wereld in verhalen voor; soms is het een betrekkelijk goedaardig wezen, maar meestal is het een gevreesde verschijning. Zo is er in … Lees verder De Borries
Een van de dingen die de oude, heidense Germanen van de Romeinen overnamen was de zevendaagse week. De dagen in de week kregen weliswaar Germaanse namen, maar naar voorbeeld van de Romeinse namen. Zo hebben diēs Sōlis ‘dag van Zon’ en diēs Lūnae ‘dag van Maan’ begrijpelijkerwijs geleid tot zondag en maandag. In het geval van diēs Sāturnī ‘dag van Saturnus’ is de Romeinse godennaam … Lees verder Van goden en dagen
In den beginne schiep God den hemel en de aarde. De aarde nu was woest en ledig, en duisternis was op den afgrond; en de Geest Gods zweefde op de wateren. En God zeide: Daar zij licht! en daar werd licht. En God zag het licht, dat het goed was; en God maakte scheiding tussen het licht en tussen de duisternis. En wie ter wereld … Lees verder Het licht en de wereld
De woordenschat van een volk zegt veel over diens wereldbeeld. Heeft men ergens een woord voor, dan heeft men het scherper in de aandacht. Maar hoe zit het omgekeerde? Wat betekent de afwezigheid van een woord voor de duiding van het wereldbeeld? Wat betekent het als er dingen zijn die ongenoemd blijven? Als voorbeeld het heilige woud. We weten dat de oude Germanen heilige wouden … Lees verder Heilige wouden
Wie heeft schuld, en wie niet? Sinds mensenheugenis zijn er rechters om deze vraag te beantwoorden. Van hen wordt oordeel verwacht. De letterlijke, oorspronkelijke betekenis van oordeel is ‘dat wat is uitgedeeld’. De rechters van weleer deelden hun vonnis uit, hun doem in de oude zin van het woord. Maar altijd zijn er zaken en geschillen geweest waarbij een rechter geen uitkomst kon bieden. Zo … Lees verder Het oordeel
Afgelopen dinsdag heb ik de film Inception in de bioscoop gezien. Hierin volgen we Cobb, gespeeld door Leonardo DiCaprio, die voor zijn brood inbreekt in andermans dromen voor waardevolle informatie. Hij wordt bijgestaan door een ploeg zeer bekwame mensen die ieder een belangrijke en specifieke rol vervullen. Inception is inmiddels al door vele critici en kijkers als een meesterwerk ontvangen, en ik was er zelf … Lees verder De droom
Het Fries vind ik een bijzondere taal. Uit sommige monden klinkt het wat mij betreft zeikerig en te nasaal, maar uit andere monden kan het zeer welluidend klinken; rauw en sierlijk, een aangename combinatie. Een van mijn lievelingswoorden in het Fries is tsjoender ‘tovenaar’. Het woord komt mij duister en geheimzinnig voor, heeft een boeiende herkomst, en is in klank en vorm ook kenmerkend Fries. … Lees verder Tsjoender
De stomme e woekert in het Nederlands. Waar buigingsuitgangen vroeger meestal een volle, ronde klinker hadden, is nu nagenoeg overal een stomme e te vinden. Ik heb eerder al laten merken dat ik deze ontwikkeling best jammer vind. Des te mooier vind ik de zeldzame gevallen waar de volle, ronde klinker van vroeger is behouden. Een goed voorbeeld hiervan is het woord vijand. Dit is … Lees verder Die stomme e gevee
Na de mare en de nekker zou ik het nu graag over een ander wicht willen hebben: de kabouter. Bij de kabouter denken we algauw aan het gemoedelijke kleine wezentje uit de werken van Rien Poortvliet en Wil Huygen: het zeer succesvolle Leven en werken van de Kabouter (1976) en het vervolg De oproep der Kabouters (1981). Daarin wordt de kabouter op een zodanig naturalistische … Lees verder Een ander wezen uit de oude wereld
Iedereen die ook maar enige belangstelling heeft voor het diepere verleden achter onze taal en cultuur doet er goed aan bij onze overzeese westerburen te kijken, naar het Oudengelse heldendicht Beowulf. Het is niet alleen een schitterend werk in stafrijm, maar ook een boeiende weergave van een cultuur die tussen het oude Germaanse heidendom en het nieuwe Christendom inzit. Het eerste deel van het verhaal … Lees verder Grendel
Vandaag ontdekte ik bij toeval het idee om (grote) kiezels met woorden te bestempelen. Martha Stewart raadt aan ze te gebruiken als een soort van etiketten voor plantjes in de kruidentuin, maar wat mij betreft zijn er andere toepassingen te bedenken die veel meer tot de verbeelding spreken. Kerft u bijvoorbeeld een spreuk in een aantal kiezels, en leg deze in alle hoeken van uw … Lees verder Woordkiezels
Taaldacht 