Sluw en machtig, dit dier leefde al toen de wereld nog jong was. Hij broedde op schatten en sprak in raadsels. Grote schaduwen wierp zijn slag over akkers en weiden en wouden, en over bergen en stromen. Lind werd hij ooit genoemd, net als de slang, naar zijn buigzame lijf. Worm was de naam die hij met kleiner gedierte deelde, want zij waren beide kronkelend … Lees verder De verschrikkelijke
Sommige leenwoorden hadden net zo goed erfwoorden kunnen zijn. Sommige woorden lijken zo inheems, zo in overeenstemming met de klanken en beklemtoning van de âgewoneâ taal, dat weinig mensen zouden raden dat ze ooit ontleend zijn. Muur en straat zijn goeie voorbeelden hiervan; ze komen uit het Latijn, van mĆ«rus âstenen muur, gemetselde wandâ en (via) strÄta âgeplaveide (weg)â. Dergelijke leenwoorden zijn dan ook niet … Lees verder Leenwoorden verheemduid
Alweer een tijd geleden was er een lezersverzoek om evenwoorden te bedenken voor werkwoorden die op -eren eindigen. Terwijl ik hiermee bezig was merkte ik dat dergelijke werkwoorden meestal worden vergezeld door een zelfstandig naamwoord (en vaak ook een bijvoeglijk naamwoord) van dezelfde stam. Zo staat naast combineren ook combinatie en naast informeren ook informatie. Wie voor zoân werkwoord een evenwoord wil verzinnen doet er … Lees verder Werkgroep -eren
Sterrekundigen hebben onlangs een dwaalster ontdekt, twintig lichtjaar hiervandaan, die mogelijk bewoonbaar is. De dwaalster bevindt zich op een gunstige afstand in een baan om de rode dwerg Gliese 581, maar wel zĂł dat zij die altijd dezelfde zijde toekeert, net zoals de maan tot de aarde. De ene zijde is dus altijd verlicht en zeer heet, de andere duister en zeer koud. Gebeurlijke menselijke … Lees verder Een bol met een naam
Het woord tekst is langs het Frans en ook rechtstreeks ontleend aan Latijn textus âtekst, verhandelingâ. Textus betekende oorspronkelijk âstijl of structuur van een werkâ en is een afleiding bij texere âweven, vlechten; timmerenâ. Het is in de verte verwant aan Grieks tĂ©khnÄ âkunst, vaardigheidâ (vanwaar techniek), Nederlands dissel âsoort bijlâ en mogelijk ook das âmarterachtig dierâ. De meeste Europese talen hebben net als het … Lees verder Tekst
Iedereen kent de Zwaluw-lucifers uit Uddevalla, Zweden. Op het doosje is sĂ€kerhets tĂ€ndstickor te lezen. Mijn ervaring is dat veel mensen denken dat dat zo veel als âzekerheids-tandenstokersâ betekent. Niets is minder waar. Ten eerste betekent sĂ€kerhet niet âzekerheidâ maar âveiligheidâ. Ten tweede: tĂ€nd- in tĂ€ndstickor komt van het werkwoord tĂ€nda âaansteken, doen brandenâ. TĂ€ndstickor (enkelvoud: tĂ€ndsticka) zijn dus gewoon âaansteekstokjesâ, oftewel âlucifersâ. Dit werkwoord … Lees verder TĂ€ndstickor
Zoals te verwachten is van een krijgshaftig volk hadden de oude Germanen meerdere woorden voor âzwaardâ. Voorname voorbeelden zijn *heruz, vanwaar Oudsaksisch heru- (in samenstellingen), Oudengels heoru, Oudnoords hjörr en Gotisch haĂrus, het oorspronkelijk uit een andere taal afkomstige woord *mÄkjaz, vanwaar Oudsaksisch mÄki, Oudengels mÇœce, Oudnoords mĂŠkir en Gotisch meki, en uiteraard *swerdam, vanwaar Nederlands zwaard, Duits Schwert en Engels sword. Een ander woord  voor … Lees verder Brand
Met veie dacht ik enkele dagen geleden een erenaam voor de maand oktober ontdekt te hebben. Maar zoals waarde lezer Dauwvoeter opmerkte zou aansluiting bij woorden als brons en brecht âstralendâ voor zo een erenaam ook niet gek zijn. âHet is immers een maand die naar het donker gaat, maar juist ook zoân nadruk legt op het licht en uitbundigheid van kleur.â Aldus Dauwvoeter. Inderdaad. … Lees verder In bronk
Machine en robot: twee woorden die in betekenis nauw verwant zijn. Welke evenwoorden zijn ervoor te bedenken? Machine Volgens het Etymologisch Woordenboek van het Nederlands (EWN) gaat machine via het Frans en het Latijn terug op Dorisch-Grieks mÄchanÄÌ âmiddel, werktuigâ, van verder onbekende oorsprong. Een dialectale variant van dat woord is de bron van woorden als mechaniek en mechanisch. De meeste Europese talen hebben hun … Lees verder Machine en robot
In het oude Groningen werden verhalen verteld van een grote, lompe, zwarte, helse spookhond, met ogen gloeiend als kolen en groot als theekoppen, die op en om de wierden doolde. Men noemde deze de Borries. Een dergelijke zwarte spookhond komt over de hele wereld in verhalen voor; soms is het een betrekkelijk goedaardig wezen, maar meestal is het een gevreesde verschijning. Zo is er in … Lees verder De Borries
Staarn je vijanden! Dat hoorde ik onlangs iemand zeggen. Ik wist niet helemaal wat er met staarnen bedoeld werd, maar later werd me uitgelegd dat het zo veel betekent als âonder ogen zien, het gezicht toekeren, confronterenâ. Het staat in elk geval niet in enig woordenboek dat ik heb en mijn bron wist mij de herkomst ook niet te vertellen. Niettemin meen ik het woord … Lees verder Staarnen
Taaldacht 